Dünyadan 23 dəfə ağır planet kəşf edildi

Astronomlar Yer kürəsindən təxminən 2,5 dəfə daha geniş olmasına baxmayaraq, 23 dəfə daha böyük kütləyə malik, qeyri-adi dərəcədə sıx nəhəng ekzoplanet kəşf ediblər.

GJ 523b adlandırılan və “meqa-Yer” kimi təsnif edilən bu göy cismi bərk səthli planetlərin necə formalaşması ilə bağlı mövcud nəzəriyyələrə meydan oxuyur. O öz ulduzunun ətrafında tam dövrünü təxminən 18 günə başa vurur.

Təxminən 170 milyon illik gənc sistemə daxil olan planetin ölçüsü, kütləsi və sıxlığı alimləri təəccübləndirib. Yerin kütləsinin 20 mislinə çatan nəhəng planetin nüvəsinin sürətlə qaz toplayaraq Yupiter və ya Saturn kimi qaz nəhənglərinə çevrilməsi gözlənilirdi. Amma GJ 523b böyük kütləsinə baxmayaraq, demək olar, heç bir qalın qaz təbəqəsi formalaşdırmayıb, sıx və bərk səthli quruluşda qalıb.

Elm adamları bu ölçüdə planetin niyə qaz nəhənginə çevrilmədiyini iki əsas ehtimalla izah edirlər. Birinci ssenariyə görə, planet əvvəlcə qalın atmosferə malik olsa da, zaman keçdikcə bu təbəqəni itirib.

İkinci və daha güclü ehtimala görə, sistemin ilkin mərhələsində iki böyük planet bir-biri ilə toqquşub. Bu toqquşma qaz təbəqələrinin kosmosa dağılmasına, nəticədə isə birləşmiş, nəhəng və son dərəcə sıx torpaqlı kütlənin yaranmasına səbəb olub.

Bu kəşf planetlərin necə formalaşması və təkamülü ilə bağlı mövcud nəzəriyyələri dəyişə bilər.