Parçalanıb izi itirilən Karbibasar - Qərbi Azərbaycan Xronikası

Qərbi Azərbaycan Xronikası layihəsi çərçivəsində jurnalist Əsgər İbrahimovun müəllifliyi ilə mənfur ermənilərin çirkin vasitələrə əl atıb oğuz-türk yurdlarını mənimsəməklə özlərinə tarixi Azərbaycan torpaqlarında məkan qurduqları mahallardan biri – Karbibasar haqqında süjet hazırlanıb.

“Ermənilər Karbibasar mahalını necə parçaladılar?” adlı süjetdə zaman-zaman Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərinin unudulması üçün xüsusi əməliyyatlar keçirən ermənilərin saxta iddialarından tarix boyu əl çəkmədikləri qeyd olunur.

Bildirilir ki, Karbibasar mahalı XIV-XIX əsrlərdə inzibati nahiyə kimi İrəvan xanlığına tabe olub: “1590-cı ilin icmal dəftərinə görə, Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinə tabe olan Karbi nahiyəsində 73 kənd mövcud olub. 1728-ci ilin icmal dəftərinə görə isə buradakı 166 kəndin 59-u boş qalıb. Burada kameral siyahıyaalmadan əvvəl, yəni 1831-ci ildə 2592 nəfər, yəni 300 ailə azərbaycanlı, 5220 nəfər, yəni 892 ailə erməni yaşayıb. 1828-1830-cu illərdə Karbibasar mahalına İrandan 2897 nəfər - 518 ailə, Türkiyədən 176 nəfər – 35 erməni ailə köçürülüb”.

Həmçinin məlumat verilir ki, Qərbi Azərbaycanın Karbibasar mahalının adı 1990-cı illərdən əvvəl Əştərək, azərbaycanlıların sonuncu deportasiyasından sonra isə Araqaçotn adlandırılıb:

“Əştərək rayonu 1930-cu il sentyabrın 9-da yaradılıb. Bu rayona 50 kənd daxil edilib və bunlardan 36-sı azərbaycanlı kəndi olub. 1930-cu ilə qədər bu sadaladığımız kəndlər İrəvan xanlığı dövründə Karbibasar mahalına, 1849-cu ildə İrəvan Quberniyası yaradıldıqda əksər kəndlər Eçmüədzin qəzasına, az bir hissəsi Abaran mahalına aid idi.

1827-1828-ci illər Rusiya-İran, 1828-1829-cu illər rus-türk müharibələri dövründə xaraba qalan azərbaycanlı kəndlərində müxtəlif ölkələrdən gətirilmiş ermənilər yerləşdirilib. 1905, 1915-ci illərdə ermənilər havadarlarının köməyi ilə azərbaycanlıları xeyli qırdıqdan və didərgin saldıqdan sonra Əştərək rayonunda cəmi 15 min azərbaycanlı qalıb".