31 Mart — Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

31 Mart — Azərbaycan Respublikasında rəsmi olaraq "Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü" kimi qeyd edilən tarixdir. Bu tarix 1918-ci ilin martında Bakıda və ölkənin bir sıra digər bölgələrində azərbaycanlı əhaliyə qarşı törədilmiş kütləvi qırğınların qurbanlarının xatirəsinə həsr olunmuşdur.

Tarixi hadisələr

1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra Stepan Şaumyanın başçılıq etdiyi bolşevik Bakı Soveti Bakı quberniyasında hakimiyyəti ələ keçirmişdir. 1918-ci il martın 30-dan aprelin 3-dək davam edən dövrdə Bakı Soveti və daşnak erməni silahlı dəstələri Bakı şəhərində, eləcə də Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Hacıqabul, Salyan, Zəngəzur, Qarabağ və Naxçıvan kimi bölgələrdə azərbaycanlı əhaliyə qarşı kütləvi qırğınlar törətmişlər. Rəsmi mənbələrə görə, bu hadisələr nəticəsində minlərlə dinc sakin həlak olmuş, yaşayış məntəqələri, tarixi abidələr, məscid və qəbiristanlıqlar dağıdılmışdır.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilkin cəhdi

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandıqdan sonra Nazirlər Şurası 1918-ci il iyulun 15-də bu faciənin tədqiqi məqsədilə Fövqəladə İstintaq Komissiyasının yaradılması haqqında qərar qəbul etmişdir. Komissiya otuz altı cildlik geniş material toplamış, bu materialların xarici dillərə tərcümə edilərək Qərb dövlətlərinə göndərilməsi nəzərdə tutulmuşdur. 1919 və 1920-ci illərin mart ayının 31-i Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən ümummilli matəm günü elan edilmişdir — lakin Cümhuriyyətin 1920-ci il aprelin 28-də süqutu bu işin başa çatmasına imkan verməmişdir.

Rəsmi tanınma prosesi

Yalnız müstəqillik dövründə bu məsələyə siyasi-hüquqi qiymət vermək mümkün olmuşdur — Ümummilli Lider Heydər Əliyev 1998-ci il martın 26-da "Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında" Fərman imzalayaraq 31 martı Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan etmişdir. Bu, hadisələrin baş verməsindən səksən il sonra baş vermişdir.

100 illiyin qeyd olunması

2018-ci il yanvarın 18-də Prezident İlham Əliyev "1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımının 100 illiyi haqqında" Sərəncam imzalamışdır — bu, faciə barəsindəki həqiqətlərin ölkə və dünya ictimaiyyətinə daha geniş çatdırılması məqsədini daşımışdır.

Qeyd olunma ənənəsi

Hər il 31 martda Azərbaycan xalqı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini dərin hüzn və ehtiramla anır — dövlət qurumları, təhsil müəssisələri və ictimai təşkilatlar bu tarixlə bağlı anım tədbirləri keçirir. Xarici İşlər Nazirliyi hər il bu münasibətlə bəyanat yayaraq beynəlxalq ictimaiyyəti hadisələrlə bağlı məlumatlandırır.