Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası — 80 illik elm mərkəzi

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Azərbaycan Respublikasında elmin inkişafının təmin edilməsində və elm sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsində iştirak edən ali dövlət elmi təşkilatıdır. Akademiyanın fəaliyyəti Prezidentin 2023-cü il noyabrın 3-də imzaladığı Fərmanla təsdiq edilmiş Nizamnaməyə əsaslanır.

Yaranma tarixi

Akademiya 1945-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası adı ilə təsis edilib. Bundan sonra respublikada elmin mükəmməl təşkilati strukturu formalaşıb, elmi araşdırmaların həyata keçirilməsi sistemli xarakter alıb. Hər il martın 27-si ölkədə Elm Günü kimi qeyd olunur — bu tarix Akademiyanın yaradıldığı günə təsadüf edir.

Prezidentlik tarixi

2013-cü il aprelin 25-də Akif Əlizadə AMEA-nın Ümumi yığıncağında prezident seçilib, bu seçki həmin gün Prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə təsdiqlənib. Sonrakı dövrdə akademik İsa Həbibbəyli Akademiyanın prezidenti seçilib və bu vəzifəni hazırda da icra edir.

2022-ci il struktur islahatı

2022-ci il iyulun 28-də Prezident İlham Əliyevin "Azərbaycan Respublikasında elm və təhsil sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında" imzaladığı Fərmana əsasən, Təhsil Nazirliyi Elm və Təhsil Nazirliyi adlandırılıb — bu, elm və təhsilin inteqrasiyasını genişləndirmək məqsədi daşıyıb. Həmin fərmana əsasən Nazirlər Kabineti Akademiyanın strukturunu və işçilərinin say həddini (3510 ştat vahidi) təsdiq edib.

Əsas vəzifələri

Nizamnaməyə görə Akademiya elmi tədqiqatların ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına dair milli prioritetlərə uyğun təşkilini təmin edir, Azərbaycanın beynəlxalq müqavilələr üzrə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə kömək göstərir. Akademiya Azərbaycan dilinin qorunmasında, azərbaycançılıq və milli dövlətçilik ideologiyasının elmi əsaslarının işlənib hazırlanmasında iştirak edir, ədəbi-ictimai fikrin, mədəniyyətin, tarixi-mədəni irsin qorunmasına dair tədqiqatlar aparır.

2025-ci il 80 illik yubileyi

2025-ci il martın 18-də Prezident İlham Əliyev "Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 80 illiyinin qeyd edilməsi haqqında" Sərəncam imzalayıb. Sərəncamda Akademiyanın yarandığı vaxtdan respublikanın elmi-intellektual potensialını milli sərvətə çevirən mərkəz kimi tanındığı vurğulanıb. Yubileyin Elm və Təhsil Nazirliyi ilə birgə keçirilməsi qərara alınıb.

2026-cı il fəaliyyəti

2026-cı il fevralın 25-də AMEA-nın Ümumi yığıncağı keçirilib. Tədbirdə Prezident Administrasiyasının nümayəndələri, Milli Məclisin sədr müavini Rafael Hüseynov, elm və təhsil nazirinin müavini Firudin Qurbanov iştirak edib. AMEA prezidenti İsa Həbibbəyli çıxışında süni intellekt və rəqəmsal texnologiyaların inkişafı mövzusuna toxunub. 2026-cı il oktyabrın 25-də isə Akademiyanın yeni Nizamnamə layihəsinin təsdiqi məsələsinin müzakirə olunduğu Ümumi yığıncaq keçirilib — yeni Nizamnamənin üç ay müddətində Prezidentə təqdim edilməsi tapşırılıb.

Struktur bölmələri

Akademiyanın tərkibinə elmi müəssisələrlə yanaşı "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi də daxildir.