Boliviya: Cənubi Amerikanın dağlıq ölkəsi

Boliviya Çoxmillətli Dövləti — Cənubi Amerikanın daxili quru dövləti olub, prezidentlik idarəçilik sisteminə malikdir. Ölkənin rəsmi adı 2009-cu ildə etnik müxtəlifliyi nəzərə alaraq "Boliviya Respublikası"ndan "Boliviya Çoxmillətli Dövləti"nə dəyişdirilmişdir. Dövlət başçısı və müavini beş illik müddətə xalq tərəfindən birbaşa seçilir.

2025-ci il tarixi seçki

2025-ci il oktyabrın 19-da keçirilən prezidentlik seçkisinin ikinci turunda mərkəz-sağ namizəd, senator Rodrigo Pas qələbə qazanaraq "Sosializmə Doğru Hərəkat" (MAS) partiyasının iyirmi illik hakimiyyətinə son qoymuşdur. Yekun Seçki Məhkəməsinin məlumatına görə, Xristian Demokratiya Partiyasının 58 yaşlı namizədi Pas səslərin 54,53 faizini toplamış, sabiq prezident, mühafizəkar namizəd Xorxe Kiroqa isə 45 faiz səs almışdır.

Prezidentliyin başlanğıcı

Pas 2025-ci ilin noyabrında prezidentlik vəzifəsinə başlamışdır — bu, Boliviyanın uzun sürən sol idarəçilik dövründən sonra siyasi kursunun köklü dəyişməsini simvolizə etmişdir.

2026-cı il iqtisadi böhranı

Pasın hakimiyyətə gəlişi Boliviya iqtisadiyyatının son qırx ilin ən ağır dövrlərindən birini yaşadığı zamana təsadüf etmişdir — 2026-cı ilin aprelinə olan məlumata görə illik inflyasiya on dörd faiz səviyyəsinə çatmış, valyuta ehtiyatları azalmış, təbii qaz gəlirləri geriləmişdir.

2026-cı il may etirazları

2026-cı ilin mayında iqtisadi böhran fonunda hökumət əleyhinə etirazlar başlamış, qısa müddətdə ölkə miqyasında yayılmışdır. Etirazlarda Boliviya İşçilər Mərkəzi (COB), mədənçi həmkarlar ittifaqları, müəllim birlikləri, nəqliyyat işçiləri, yerli icmalar və kəndli təşkilatları iştirak etmişdir. La Paz başda olmaqla bir sıra şəhərlərdə yol bağlanması aksiyaları keçirilmiş, ərzaq, yanacaq və tibbi ləvazimat çatışmazlığı yaşanmışdır. Təhlükəsizlik qüvvələri ilə nümayişçilər arasında toqquşmalar baş vermiş, göz yaşardıcı qaz, daş və molotov kokteylindən istifadə edilmişdir.

Siyasi ittihamlar

Nümayişçilərin əhəmiyyətli hissəsi Prezident Pasın istefasını tələb etmişdir. Pas hökuməti isə etirazların təşkilində barəsində həbs əmri olan sabiq prezident Evo Moralesi məsuliyyətli bilmişdir — bu, Moralesin MAS tərəfdarları arasındakı davam edən nüfuzunun göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

2026-cı il regional seçkilər

2026-cı il martın 22-də regional seçkilərin birinci, aprelin 19-da isə ikinci turu keçirilmişdir — bu proses ölkənin yerli idarəçilik strukturunun yenilənməsinin davamı olmuşdur.