Çin: dünyanın ən böyük əhaliyə malik ölkəsi

Çin Xalq Respublikası — Şərqi Asiyada yerləşən, dünyanın ən çox əhaliyə malik dövlətlərindən biri və qlobal iqtisadi-siyasi arenanın əsas oyunçularından biridir. Minilliklərə söykənən mədəni irsi ilə müasir texnoloji nəhəng statusunu özündə birləşdirən Çin XX əsrin sonundan bəri bəşəriyyət tarixinin ən sürətli iqtisadi transformasiyalarından birini yaşamışdır.

Kommunist inqilabı və Mao dövrü

1949-cu ildə Mao Tszedunun rəhbərliyi altında Kommunist Partiyası hakimiyyətə gəlmiş, Çin Xalq Respublikası elan edilmişdir. Böyük Sıçrayış və Mədəni İnqilab kimi radikal siyasi kampaniyalar ölkəyə misli görünməmiş insani və iqtisadi zərər vurmuşdur — milyonlarla insan aclıq, siyasi zülm və xaosun qurbanı olmuşdur.

İqtisadi islahatlar və yüksəliş

Den Syaopinin 1978-ci ildən başlatdığı iqtisadi islahatlar Çini kökündən dəyişdirmişdir. Bazar mexanizmlərinin tədricən tətbiqi, xarici investisiyalara açıqlıq və ixracat yönümlü sənayeləşmə strategiyası ölkəni bir neçə onillikdə dünyanın "fabrikinə" çevirmişdir. Bu proses yüz milyonlarla insanı yoxsulluqdan çıxarmış, tarixdə görünməmiş miqyaslı iqtisadi tərəqqi təmin etmişdir.

Qlobal güc mərkəzi

Bu gün Çin dünyanın ikinci böyük iqtisadiyyatına malikdir və ABŞ-la sistemli geosiyasi rəqabətdə iştirak edir. Texnologiya, hərbi qüdrət və qlobal infrastruktur layihələri (Bir Kəmər, Bir Yol təşəbbüsü) vasitəsilə Çin dünya siyasətinin formalaşdırılmasında getdikcə daha fəal rol oynayır. Süni intellekt, yarımkeçiricilər və yenilənən enerji texnologiyaları sahəsində Çinin irəliləyişi ABŞ-la texnoloji rəqabətin əsas mövzularından birinə çevrilmişdir.

Tayvan və regional gərginlik

Tayvan məsələsi Çinin xarici siyasətinin ən həssas nöqtəsi olaraq qalır — Pekin adanı öz ərazisinin ayrılmaz hissəsi hesab edir və zəruri hallarda güc tətbiqini istisna etmir. Bu gərginlik, Cənubi Çin dənizindəki ərazi mübahisələri ilə birlikdə, Asiya-Sakit okean regionunda geosiyasi sabitliyi təhdid edən əsas amillərdən biri olaraq qalır.