COP29: Bakıda keçirilən iqlim konfransı

COP29 — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyası olub, 2024-cü ilin noyabrında Bakıda keçirilmişdir. Azərbaycanın bu qlobal miqyaslı iqlim sammitinə ev sahibliyi etməsi ölkənin beynəlxalq diplomatik nüfuzunun artmasının ən qabarıq təzahürlərindən biri olmuşdur.

Konfransın miqyası

COP29 dünyanın demək olar ki, bütün dövlətlərinin nümayəndələrini, o cümlədən dövlət başçılarını, nazirləri, biznes liderlərini və mülki cəmiyyət təşkilatlarının nümayəndələrini Bakıya cəlb etmişdir. Bu konfrans Azərbaycan tarixində ev sahibliyi edilmiş ən böyük beynəlxalq tədbir olmuş, ölkənin infrastruktur və logistik hazırlığını böyük sınağa çəkmişdir.

İqlim maliyyələşdirilməsi

Konfransın əsas gündəm mövzusu iqlim maliyyələşdirilməsi məsələsi olmuşdur — inkişaf etmiş dövlətlərin inkişaf etməkdə olan ölkələrə iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşma və dekarbonizasiya üçün maliyyə dəstəyi göstərməsi. Uzun və mürəkkəb danışıqlardan sonra tərəflər yeni kollektiv kəmiyyət hədəfi barədə razılığa gəlmişlər — bu razılaşma gələcək on illər üçün qlobal iqlim maliyyələşdirilməsinin əsas çərçivəsini müəyyənləşdirmişdir.

Azərbaycanın sədrlik rolu

Azərbaycanın COP29-a sədrliyi ölkənin ənənəvi neft-qaz ixracatçısı imicindən yaşıl enerji və davamlı inkişaf sahəsində fəal iştirakçı roluna keçid nümayiş etdirmə cəhdi kimi qiymətləndirilmişdir. Prezident İlham Əliyevin açılış nitqi və konfrans boyu Azərbaycan nümayəndə heyətinin fəaliyyəti ölkənin bu sahədəki iddialarını əks etdirmişdir. Eyni zamanda ölkənin özünün neft-qaz gəlirlərindən asılılığı sədrliyin uyğunluğu barədə bəzi tənqidi baxışlara səbəb olmuşdur.

Beynəlxalq əks-səda

COP29 həm nailiyyət, həm də çətinlik kimi qiymətləndirilmişdir — bir tərəfdən tarixi maliyyə razılaşması əldə edilmiş, digər tərəfdən bir çox ekoloq və inkişaf etməkdə olan ölkə nümayəndəsi razılaşdırılan məbləğləri qeyri-kafi hesab etmişdir. Konfrans Azərbaycanı qlobal iqlim diplomatiyasının xəritəsinə yerləşdirən mühüm hadisə kimi tarixə düşmüşdür.