Daşaltı kəndi: Şuşa yaxınlığındakı yaşayış məntəqəsi

Daşaltı — Azərbaycanın Şuşa rayonunda yerləşən, erməni dilində "Karintak" (Քարին Տակ) adlanan kənddir. Həm Azərbaycan, həm də erməni adı "qaya altı" mənasını daşıyır — bu ad kəndin üzərində ucalan, Şuşa şəhərinin tikildiyi sıldırım qayalara istinad edir.

Demoqrafik tarixi

1989-cu il siyahıyaalınmasına və 2020-ci il müharibəsindən əvvəlki dövrə görə, kəndin əhalisinin əksəriyyətini etnik ermənilər təşkil etmişdir. 2015-ci il məlumatına görə kənddə altı yüz altmış nəfər yaşamışdır. Sovet dövründə kənd Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Şuşa rayonunun tərkibində olmuşdur.

Tarixi-mədəni abidələri

Kənd ərazisində və ətrafında XIII əsrə aid xaç daşı (xaçkar), XVIII-XIX əsrlərə aid qəbiristanlıq və körpü, XIX əsrə aid su dəyirmanı, eləcə də 1862-ci ildə tikilmiş Müqəddəs Anaların Kilsəsi (erməni dilində Surb Astvatsatsin) kimi tarixi abidələr mövcud olmuşdur. Kənddəki köhnə meydan sovet dövrünədək olan ənənəvi memarlığın nümunələrini qismən qoruyub saxlamışdır.

2020-ci il müharibəsi və sonrakı taleyi

2020-ci il İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan qoşunları Daşaltını, ardınca isə Şuşa şəhərini ələ keçirmişdir. Bu münasibətlə kənddəki İkinci Dünya Müharibəsi qurbanlarına həsr olunmuş abidə Azərbaycan qüvvələri tərəfindən dağıdılmışdır. Beynəlxalq mənbələrə görə, 2024-cü ilə qədər Karintak kəndinin bütün binaları yerlə-yeksan edilmişdir — bu iddialar Ermənistan tərəfli mənbələr tərəfindən irəli sürülmüş, Azərbaycan tərəfindən rəsmi şəkildə eyni tərzdə təsdiqlənməmişdir.

Turizm əhəmiyyəti

Kənddən təxminən üç kilometr aşağıda, çayın üzərində "Zontik" (yağış zamanı çətirə bənzəməsinə görə adlandırılmış) adlı mamırlı şəlalə yerləşir. Kənd əvvəllər "Canapar" gəzinti marşrutunun gecələmə dayanacaqlarından biri olmuşdur.

Hazırkı status

Daşaltı hazırda Azərbaycanın tam suveren nəzarəti altındakı Şuşa rayonunun ərazisinə daxildir — bölgə Azərbaycanın "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsindəki geniş bərpa-quruculuq strategiyasının bir hissəsini təşkil edir.