Hərbçilərin pensiyası: hərbi xidmətə görə təminat

Hərbi qulluqçuların pensiya təminatı — Azərbaycan Respublikasında "Hərbi qulluqçuların pensiya təminatı haqqında" Qanun əsasında tənzimlənən, adi vətəndaş pensiya sistemindən fərqli güzəştli şərtlərə malik xüsusi pensiya növüdür. Bu sistemi Müdafiə Nazirliyi, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyi həyata keçirir.

Tarixi zərurəti

Sovet İttifaqı dövründə hərbi qulluqçuların pensiya təminatı üçün ayrıca qanun mövcud olmamışdır — bütün vətəndaşların pensiyası ümumittifaq normativ aktları ilə tənzimlənirdi. Azərbaycanın müstəqillik elanından və faktiki müharibə vəziyyətindən sonra döyüş qabiliyyətli ordunun formalaşdırılması zərurəti hərbi qulluqçuların pensiya təminatına dair ayrıca qanunun qəbulunu əsas hüquqi vəzifəyə çevirmişdir.

Xidmət müddəti tələbləri

2023-cü il dekabrın 22-də qəbul edilən qanuna əsasən, 2024-cü il yanvarın 1-dək ən azı on yeddi il xidmət müddətini tamamlamış hərbçilər iyirmi il (əvvəlki iyirmi beş il əvəzinə) xidmətdən sonra pensiyaya çıxa bilirlər. Bu, xidmət müddəti tələbinin əhəmiyyətli dərəcədə yumşaldılması deməkdir.

Əlavələrin artırılması

Qanunda edilən dəyişikliklərə əsasən, minimum xidmət müddətinə (qulluq stajına) görə əlavənin faizi 50-dən 65-ə qaldırılmışdır. Əlavə olaraq, iyirmi beş ildən yuxarı hərbi xidmətin hər ili üçün müvafiq təminat xərcliyinin iki faizi (Müdafiə Nazirliyi sistemində xidmət edənlər üçün üç faizi) miqdarında əlavə hesablanır.

Xidmətdən buraxılma səbəbinə görə fərqlənən dərəcələr

Iyirmi təqvim ili və daha çox hərbi xidmət etmiş, öz istəyi ilə buraxılan hərbçilərə iyirmi il xidmət üçün müvafiq təminat xərcliyinin 50 faizi, yaşına və ya xəstəliyinə görə buraxılanlara isə 55 faizi miqdarında pensiya hesablanır.

Milli Qəhrəmanlar üçün xüsusi imtiyaz

Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüş hərbi qulluqçuların pensiyalarına yaşa görə minimum pensiyanın yüz faizi məbləğində əlavə hesablanır — bu, döyüş şücaəti göstərmiş hərbçilərin sosial müdafiəsinin xüsusi tanınması formasıdır.

Əlilliyə görə pensiya şərtləri

Hərbi qulluqçulara əlilliyə görə əmək pensiyaları xidmət müddətindən asılı olmayaraq, əlillik xidmət dövründə və ya xidmətdən buraxıldıqdan sonra üç aydan gec olmayaraq üz verdikdə təyin edilir — bu, döyüş zamanı alınmış xəsarət və ya xəstəlik nəticəsində əlilliyi olan hərbçilərin sosial təminatının prioritet xarakterini əks etdirir.