Husilər: Yəmənin şimalındakı silahlı-siyasi qüvvə

Husilər (rəsmi adı ilə Ənsarullah) — Yəmənin şimal-qərbindəki Zeydi şiə icmasına əsaslanan, İranın rəhbərlik etdiyi "müqavimət oxu"nun bir hissəsi hesab edilən silahlı-siyasi hərəkatdır. Hərəkat adını 2004-cü ildə Yəmən təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən öldürülən qurucusu Hüseyn əl-Husidən almışdır — lakin köklər daha əvvəl, 1992-ci ildə Zeydi şiə dəyərlərini canlandırmaq məqsədilə yaradılmış "İnanan Gənclik" mədəni təşkilatına gedib çıxır. Hərəkatın hazırkı lideri Əbdülməlik əl-Husidir.

2014-cü il hakimiyyət dəyişikliyi

Husilər Yəmən hökumətinə qarşı üsyandan sonra 2014-cü ildə paytaxt Sana daxil olmaqla ölkənin şimal-qərb hissəsini — Sada, Hüdeydə, Amran kimi vilayətləri — ələ keçirmişlər. Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiya 2015-ci ildən Yəmən hökumətinə dəstək olaraq ölkəni havadan bombalamış, lakin hakimiyyəti geri ala bilməmişdir — bu proses geniş miqyaslı mülki tələfat və ərzaq böhranına səbəb olmuşdur.

2026-cı il iyul eskalasiyası

2026-cı il iyulun 21-də, ABŞ-ın İrana qarşı müharibəni yenidən şiddətləndirdiyi dövrdə, Səudiyyə Ərəbistanı dəstəkli Yəmən hökuməti Husilərə qarşı hücuma keçmişdir — Sana Beynəlxalq Hava Limanı raketlərlə hədəfə alınmışdır. Buna cavab olaraq Husi rəhbərliyi Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz ablukası elan etmişdir.

Ağustos ayındakı hərbi toqquşmalar

Avqustun 6-da Husilər Marib və Hadramevt vilayətlərində hökumət qüvvələrinin bazalarını ballistik raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə hədəfə almış, çoxsaylı əsgərin həlak olduğunu bildirmişlər. Husilərin danışıqlar heyətinin başçısı Məhəmməd Əbdüsəlam avqustun 11-də gərginliyin həllinə yönəlik regional-beynəlxalq təmasların davam etdiyini, prioritetin "insani məsələlərin" həlli olduğunu bildirmişdir — o, Səudiyyə Ərəbistanını Hüdeydə limanına gedən gəmilərin yoxlanılma müddətini uzadaraq blokadanı ağırlaşdırmaqda ittiham etmişdir.

İran təyyarəsi böhranı

2026-cı ilin iyulunda İrana məxsus mülki təyyarənin Sana Hava Limanına enişi Səudiyyə hərbi təyyarələri tərəfindən əngəllənməyə çalışılmış, Husi qüvvələri buna cavab vermişdir — təyyarədə iki yüzdən artıq sərnişinin olduğu bildirilmişdir. Bu, təxminən on il fasilədən sonra Sanaya birbaşa İran uçuşu olmuşdur.

Sentyabr ayındakı genişlənmə

Sentyabrın 13-nə olan məlumata görə, Husilər Qırmızı dəniz sahili boyunca irəliləməyə davam etmiş, Səudiyyə Ərəbistanı isə hava zərbələrini davam etdirmişdir — əl-Muha limanında toqquşmalar baş vermiş, Taiz şəhərinin bəzi hissələrinə hücum edilmişdir. Döyüşlərin şiddətlənməsi Yəməndən Cibutiyə kütləvi köçə səbəb olmuş, bir gündə min dörd yüz nəfər sərhədi keçmişdir — BMT ölkə daxilində məcburi köçkün sayının səksən beş mini keçdiyini bildirmişdir.

Tərəflərin qarşılıqlı ittihamları

Yəmən hökuməti tərəfi Husiləri "xarici gündəmlər" istiqamətində ölkəni regional münaqişəyə sürükləməkdə, iqtisadiyyata zərər verməkdə və məzhəbçiliyi yaymaqda ittiham edərək arxalarında İranın durduğunu iddia etmişdir. Səudiyyə koalisiyası isə Husilərin təhdidlərini daxili problemlərini gündəmdən yayındırma cəhdi kimi xarakterizə etmişdir.