İsmayıl Qaani: İranın Qüds Qüvvələrinin komandanı

İsmayıl (Esmail) Qaani — İranın Xorasan-Razavi əyalətinin Məşhəd şəhərindən olan, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (İKK) briqada generalı rütbəli zabitidir. O, 2020-ci ilin yanvarından bəri İKK-nın beş qolundan biri olan, qeyri-ənənəvi müharibə və hərbi kəşfiyyat əməliyyatlarına ixtisaslaşmış elit "Qüds Qüvvələri"nin komandanıdır.

Erkən hərbi karyerası

Qaani 1980-ci ilin martında, İraqın İrana hücumundan qısa müddət əvvəl yaranmaqda olan İKK-ya qoşulmuşdur. O, Tehrandakı Saadabad (indiki İmam Əli) qərargahında paravoyenni təlim keçmiş, sonra Məşhədə qayıdaraq Məhəmməd Baqir Qalibaf (sonradan Tehran meri) və Nur Əli Şuştəri ilə birgə "5-ci Nəsr Diviziyası"nın nüvəsini təşkil etmişdir. Bu bölmə əvvəlcə kürd separatçılarına qarşı, sonra isə İraq işğalına qarşı Xuzistan əyalətində yerləşdirilmişdir. Məhz bu dövrdə Qaani Kirman əyalətindən olan gənc Qasim Süleymani ilə tanış olmuş, ikisi arasında 1982-ci ildən dostluq əlaqəsi formalaşmışdır.

Qüds Qüvvələrinə təyinatı

2020-ci il yanvarın 3-də ABŞ-ın Prezidenti Donald Trampın göstərişi ilə həyata keçirilən dron zərbəsində Qasim Süleymaninin İraqda öldürülməsindən sonra, İranın Ali Rəhbəri Ayətulla Əli Xamenei elə həmin gün Qaanini Süleymaninin varisi kimi Qüds Qüvvələrinin yeni komandanı təyin etmişdir. Qaani əvvəllər Süleymaninin müavini olmuş, əsasən İranın şərq sərhədləri (Əfqanıstan, Pakistan) üzrə fəaliyyətə cavabdeh olmuşdur — Süleymani qərb cəbhəsində (İraq, Suriya, Livan) fəallıq göstərərkən, Qaani təşkilatın gündəlik bürokratik-inzibati işlərini idarə etmişdir.

Beynəlxalq sanksiyalar

Qaani ABŞ, Bəhreyn və Kanada tərəfindən sanksiyalara məruz qalmışdır.

2024-cü il "casusluq" iddiaları

2024-cü ilin oktyabrında İran dövlət televiziyası Qaaninin görüntülərini yayımlamış, bəzi media mənbələri onun Mossad agenti kimi dindirildiyini iddia etmişlər — bu, Livandakı İsrail hücumundan sağ çıxdıqdan sonra, Həsən Nəsrullah və İsmayıl Haniyənin öldürülməsinə kömək etmiş ola biləcəyi şübhələri fonunda baş vermişdir. Bir neçə gün əvvəl Beyrutdakı İsrail zərbələrindən sonra onun taleyi barədə əlaqə kəsilmişdi — Qüds Qüvvələrinin müavin komandanı İraç Məscidi onun sağlam olduğunu təsdiqləmişdir.

2026-cı il taleyi ətrafında qeyri-müəyyənlik

Bəzi təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, Qaani 2026-cı il fevralın 28-də ABŞ-İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hücumda həlak olmuş ola bilər — lakin bu məlumat rəsmi şəkildə təsdiqlənməmişdir və mötəbər mənbələr arasında ziddiyyətlidir. Bəzi mənbələr onu hələ də vəzifədə olan komandan kimi qeyd etməyə davam edir.