Latviya: Baltikyanı ölkə

Latviya — Baltik dənizi sahilində yerləşən, Estoniya, Litva, Belarus və Rusiya ilə həmsərhəd olan üç Baltikyanı respublikadan biridir. Bir milyon doqquz yüz min nəfərə yaxın əhalisi olan ölkə sovet işğalı irsi, Rusiyaya sərhəd yaxınlığı və əhəmiyyətli rusdilli azlığı ilə bağlı gərgin daxili və xarici siyasi çağırışlarla üzləşir.

Tarixi və sovet işğalı

Latviya 1918-ci ildə müstəqillik qazanmış, lakin 1940-cı ildə Molotov-Ribbentrop paktının nəticəsi olaraq SSRİ-nin tərkibinə məcburi daxil edilmişdir. Sovet işğalı kütləvi deportasiyalar və ruslaşdırma siyasəti ilə müşayiət olunmuş — sovet dövründə əhəmiyyətli sayda rus etnik köçkün ölkəyə köçürülmüşdür ki, bu da müasir Latviyanın demoqrafik strukturuna dərin təsir göstərmişdir. Müstəqillik SSRİ-nin dağılması nəticəsində 1991-ci ildə bərpa olunmuşdur.

NATO və Aİ inteqrasiyası

Latviya 2004-cü ildə NATO və Avropa İttifaqına qoşulmuşdur — bu qərarlar ölkənin qərb təhlükəsizlik və iqtisadi məkanına inteqrasiyasının rəsmi çərçivəsini müəyyənləşdirmişdir. Bu inteqrasiya Latviyanın müasir dövlətçiliyinin əsas strateji prioriteti olmuş, Rusiya təsirindən uzaqlaşma strategiyasının institusional təməlini təşkil etmişdir.

Rusdilli əhali məsələsi

Latviyada əhəmiyyətli rusdilli azlıq mövcuddur — bu icmanın inteqrasiyası, dil siyasəti və vətəndaşlıq statusu onilliklər boyu daxili siyasi müzakirələrin mərkəzi mövzularından biri olmuşdur. Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra bu məsələ yeni siyasi kəskinlik qazanmışdır — hökumət dil siyasətini sərtləşdirmiş və sovet dövrü abidələrinin demontajını sürətləndirmişdir.

2022-ci ildən sonrakı mövqe

Latviya Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra Kiyevə sərt dəstəyin ön sıralarında yer almış Avropa dövlətlərindən biri olmuşdur. Rusiya ilə sərhədin yaxınlığı və sovet işğalı təcrübəsi ölkə rəhbərliyini NATO-nun regiondakı hərbi mövcudluğunun gücləndirilməsini israrla müdafiə etməyə, eyni zamanda Baltik dövlətlərinin ortaq təhlükəsizlik mövqeyinin formalaşdırılmasına töhfə verməyə sövq edir.