Macarıstan: Mərkəzi Avropanın ölkəsi

Macarıstan — Mərkəzi Avropada yerləşən, dənizə çıxışı olmayan dövlətdir. Doqquz milyona yaxın əhalisi olan ölkə Avropa İttifaqının üzvü olsa da, son onilliklərdə həm daxili siyasi kursu, həm də Rusiya ilə münasibətləri baxımından qitə daxilində ən özünəməxsus mövqe nümayiş etdirən dövlətlərdən birinə çevrilmişdir.

Tarixi kökləri

Macarıstan tarixən Avstriya-Macarıstan İmperiyasının bir hissəsi olmuş, Birinci Dünya Müharibəsindən sonra ərazisinin böyük hissəsini itirmişdir — bu itki bu gün də macar milli şüurunda dərin iz buraxmış tarixi travma olaraq qalır. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ölkə sovet blokuna daxil olmuş, 1956-cı il macar üsyanı sovet qoşunları tərəfindən qanlı şəkildə yatırılmışdır. Kommunist rejim 1989-cu ildə süqut etmiş, ölkə demokratik keçid yolunu tutmuşdur.

Orban dövrü

2010-cu ildən bəri Viktor Orban rəhbərliyi altında Fides partiyası hakimiyyətdə qalır. Orbanın hakimiyyəti dövründə Macarıstan konstitusiya dəyişiklikləri, media azadlığının məhdudlaşdırılması və məhkəmə müstəqilliyinin sarsıdılması ilə səciyyələnir — bu proseslər Avropa İttifaqı ilə davamlı gərginliyə səbəb olmuş, "qeyri-liberal demokratiya" konsepsiyasının simvoluna çevrilmişdir.

Rusiya ilə münasibətlər

Orban hökuməti Rusiya ilə pragmatik münasibətləri qorumaqda ardıcıldır — enerji təchizatı asılılığı, sanksiyalara skeptik yanaşma və Ukraynaya hərbi dəstəyə şübhəli mövqe onu digər Aİ dövlətlərindən fərqləndirir. Bu mövqe Macarıstanı Aİ və NATO daxilində ən çox tənqid edilən üzv dövlətlərdən birinə çevirir, eyni zamanda Budapeştə konsensus tələb edən qərarlarda vetoya bənzər dayandırıcı təsir imkanı yaradır.

Aİ ilə gərginlik

Macarıstan hüquqi dövlət prinsiplərinin pozulması iddiaları ilə bağlı Aİ-nin maliyyə sanksiyalarına və hüquqi proseduralarına məruz qalmışdır. Brüssellə bu davamlı ziddiyyət Macarıstanın Aİ daxilindəki mövqeyini mürəkkəbləşdirir, eyni zamanda Orban hökuməti bunu milli suverenliyin müdafiəsi kimi təqdim edərək daxili siyasi dəstəyini gücləndirmə vasitəsi kimi istifadə edir.