NASA: ABŞ-ın kosmik agentliyi

NASA — ABŞ Milli Aeronavtika və Kosmos İdarəsi — 1958-ci ildə yaradılan, dünyanın aparıcı kosmik agentliklərindən biridir. Onun missiyası havada və kosmosda naməlumu kəşf etmək, bəşəriyyətin xeyrinə innovasiyalar yaratmaq və dünyanı kəşflər vasitəsilə ruhlandırmaqdır.

Tarixi irsi

NASA XX əsrin ortalarında Soyuq müharibə dövründəki kosmik yarışın məhsulu kimi yaranmışdır. Apollo proqramı çərçivəsində 1969-cu ildə insanın Aya ilk dəfə eniş etməsi agentliyin ən tarixi nailiyyəti sayılır. Sonrakı onilliklərdə Space Shuttle proqramı, Beynəlxalq Kosmik Stansiyanın (BKS) inkişafı və Hubble kimi kosmik teleskopların istifadəyə verilməsi NASA-nın kosmik tədqiqatlardakı liderliyini davam etdirmişdir.

Artemis proqramı və Aya qayıdış

NASA hazırda 2028-ci ildə amerikalı astronavtları Aya qaytaracaq Artemis proqramına hazırlıq görür. Bu proqram çərçivəsində davamlı Ay istismarına və gələcək kosmosda pilotlu missiyalara hazırlıq üçün ekoloji nəzarət və həyat dəstəyi sistemlərinin inkişafı üzərində iş aparılır. Universitet komandaları bu istiqamətdə tələbə yarışmalarında iştirak edərək gələcək lunar iniş sistemlərinin etibarlılığını artıran layihələr təqdim edirlər.

Beynəlxalq Kosmik Stansiya

2026-cı ilin avqustunda NASA astronavtı Kris Uilyams Beynəlxalq Kosmik Stansiyada səkkiz aylıq elmi missiyasını başa çatdıraraq Roskosmos kosmonavtları Sergey Kud-Sverçkov və Sergey Mikayev ilə birlikdə Yerə qayıtmışdır — ekipaj paraşütlə uğurlu enişini həyata keçirmişdir. BKS ilə bağlı uçuş cədvəlinə mütəmadi olaraq yenidən baxılır — yük daşıma missiyaları və heyət rotasiyası bu koordinasiyanın əsas elementlərini təşkil edir.

Elmi missiyalar və süni intellekt

NASA mürəkkəb elmi və mühəndislik problemlərinin həllində süni intellektin istifadəsini genişləndirmək məqsədilə milli səviyyəli Genesis Missiyasını dəstəkləyir. Agentlik həmçinin kosmik teleskoplar, günəş fəaliyyətini öyrənən kiçik peyklər və qalaktikalararası mühiti tədqiq edən cihazlar vasitəsilə fundamental astronomiya tədqiqatlarını davam etdirir.