#Od çərşənbəsi

Od çərşənbəsi — Novruzun ikinci ünsür bayramı

Od çərşənbəsi — Novruz Bayramına hazırlıq mərasimlərinin dörd çərşənbəsindən (Su, Od, Yel və Torpaq) ikincisidir. Qədim zərdüştlük ənənələrinə görə, yaz gecə-gündüz bərabərliyi olan Novruzdan əvvəl təbiətin dörd əsas ünsürünə həsr olunmuş bu çərşənbələr ardıcıl olaraq qeyd edilir — hər biri təbiətin bir ünsürünün oyanışını simvolizə edir.

Mərasim ənənələri

Od çərşənbəsində insanlar həyətlərdə və küçələrdə tonqal qalayır, üzərindən tullanaraq öz problemlərini, çətinliklərini və xəstəliklərini yanan oda "atdıqlarına" inanırlar. Tonqal və alovlar istiliyi və baharın gəlişini simvolizə edir. Bu ənənə "Ağırlığım-uğurluğum köhnə ildə qalsın" inancı ilə bağlıdır — insanlar keçmiş ilin mənfi enerjisindən təmizlənərək yeni ilə saf şəkildə qədəm qoymağı arzulayırlar.

Digər çərşənbələrlə ardıcıllığı

Dörd çərşənbənin ardıcıllığında Su çərşənbəsi birinci, Od çərşənbəsi ikinci yerdə gəlir — bunları Yel çərşənbəsi və Torpaq çərşənbəsi (Axır çərşənbə) izləyir. Axır çərşənbə bu silsilənin ən təntənəli qeyd olunanı hesab olunur, çünki bilavasitə Novruz bayramından əvvəlki son çərşənbədir.

Tarixi-dini kökləri

Bu ənənələrin böyük əksəriyyəti atəşpərəstlikdən (zərdüştlükdən) qalmışdır — qədim Azərbaycan ərazisində yaşayan atəşpərəstlər odu müqəddəs və təmizləyici ünsür kimi qəbul etmişlər. Alim Əbu Reyhan Biruni və şair Nizami Gəncəvinin əsərlərində də bu bayram ənənələrinə istinadlar mövcuddur.

Müasir dövrdəki qeyd olunması

Bayram münasibətilə Azərbaycan cəmiyyəti sosial mediada və yerli icmalarda bir-birini təbrik edir — "Od çərşənbəniz mübarək olsun!" kimi təbriklər geniş yayılır. Bu, Novruzun UNESCO tərəfindən Bəşəriyyətin Qeyri-maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil edilmiş geniş bayram kompleksinin bir hissəsi kimi milli-mədəni kimliyin qorunmasında mühüm rol oynayır.