Oman: Ərəbistan yarımadasının sultanlığı

Oman Sultanlığı — Ərəbistan yarımadasının cənub-şərqində, Hörmüz boğazına yaxın yerləşən dövlətdir. Ölkə Sultan Haitham bin Tariq Al Saidin rəhbərliyi altında qonşularından fərqli olaraq davamlı olaraq neytral diplomatik vasitəçi rolunu oynayır — Muskat tarixən ABŞ-İran arasındakı diplomatiyanın əsas məkanı olmuşdur.

Siyasi sistem

2020-ci ilin yanvarından hakimiyyətdə olan Sultan Haitham bin Tariq Al Said Əl-Səid hökmdar ailəsinin siyasi hakimiyyətini möhkəmləndirmişdir. Hökumət korrupsiyaya qarşı etiraz edən və təcili islahatlar tələb edən şəxsləri həbs etmiş, 2024-cü ildə qəbul edilən Media Qanunu isə söz azadlığına əlavə məhdudiyyət kimi qiymətləndirilmişdir.

ABŞ-İran danışıqlarındakı rolu

2025-ci il aprelin 12-də İran və ABŞ arasında nüvə sülh sazişinə nail olmaq məqsədilə danışıqlar silsiləsi başlamış, ilk raund Muskatdakı Əl-Aləm Sarayında keçirilmişdir. 2026-cı ilin fevralın 6-da isə İranın nüvə proqramı üzrə əlavə dolayı danışıqlar yenidən Muskatda təşkil edilmişdir — bu, Omanın regional diplomatiyadakı davamlı vasitəçi rolunun göstəricisidir.

2026-cı il mart İran zərbələri

2026-cı il martın 1-də ABŞ-İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatı çərçivəsində İran Dukm limanına zərbə endirmiş, maddi ziyan vurulmuş, bir nəfər yaralanmışdır. Xasab limanının şimalında bir neft tankeri də vurulmuş, dörd nəfər yaralanmışdır. Martın 13-də isə Soharda sənaye ərazisinə pilotsuz uçuş aparatı hücumu nəticəsində iki nəfər həlak olmuşdur.

Deputat baş nazirin vəfatı

2026-cı il martın 12-də Omanın deputat baş naziri Fəhd bin Mahmud Al Said səksən beş yaşında vəfat etmişdir — bu, ölkənin ali dövlət rəhbərliyindəki mühüm itki kimi qeyd olunur.

İqtisadi strategiya

2026-cı il büdcəsi Omanın "On birinci Beş İllik İnkişaf Planı"nın (2026-2030) ilk ilini təşkil edir — bu plan "Oman Vizyon 2040" strategiyasına uyğun olaraq diversifikasiya olunmuş, rəqabətqabiliyyətli və davamlı iqtisadiyyat formalaşdırmağı hədəfləyir. Ölkə minimum üç faiz iqtisadi artım, fiskal sabitlik və rəqəmsal transformasiya prioritetlərini müəyyənləşdirmişdir.

Neft-qaz asılılığı

Oman iqtisadiyyatı hələ də karbohidrogen qiymətlərindəki dalğalanmalardan ciddi asılıdır — neft-qaz sektoru 2024-cü ildə dövlət gəlirlərinin yetmiş dörd faizini təşkil etmişdir. Bu asılılıq ölkənin diversifikasiya strategiyasının əsas hərəkətverici amilidir.