#Piter Navarro
Piter Navarro — Ağ Evin ticarət və istehsal üzrə baş müşaviri
Piter Kent Navarro 1949-cu il iyulun 15-də Massaçusets ştatının Kembric şəhərində anadan olub. Amerika iqtisadçısı və professorudur. 2025-ci ilin yanvarından Prezident Donald Trampın ikinci prezidentlik dövründə ticarət və istehsal üzrə baş müşaviri, Ticarət və İstehsal Siyasəti İdarəsinin direktoru və Milli Ticarət Şurasının direktorudur. O, qoruyucu ticarət siyasətinin tərəfdarıdır, Çini Birləşmiş Ştatlar üçün “mövcudluq təhdidi” adlandıran sərt mövqeyi ilə tanınır. Navarronun ticarət görüşləri geniş şəkildə ənənəvi iqtisad elminin mövqelərindən kənar hesab edilir.
Tarif siyasətində rolu
İkinci prezidentlik dövründə Navarro Kanada, Çin və Meksikaya qarşı tariflərin və 2025-ci ilin aprelində elan olunan “qarşılıqlı tariflər” siyasətinin əsas şəxslərindən biri olub. Bloomberg-in məlumatına görə, o, Trampa ya 25 faizlik qlobal idxal tarifi, ya da ticarət kəsirinə əsaslanan “qarşılıqlı” tarif formulunu tövsiyə edib, Bessent və Hassett isə daha hədəfli tarifləri dəstəkləyib, Bessent tarifləri əsasən danışıqlar vasitəsi kimi görüb, Navarro isə onları ticarət münasibətlərini dəyişdirmək vasitəsi sayıb. Tramp sonda Navarronun “qarşılıqlı” tarif ideyasını qəbul edib.
Ali Məhkəmənin qərarı
2026-cı il fevralın 20-də ABŞ Ali Məhkəməsi 6:3 səs nisbəti ilə (Learning Resources, Inc. v. Trump işi) Trampın Beynəlxalq Fövqəladə İqtisadi Səlahiyyətlər Aktı (IEEPA) əsasında tətbiq etdiyi tarifləri ləğv edib. Məhkəmə IEEPA-nın prezidentə milli fövqəladə hallarda idxalı tənzimləməyə icazə verdiyini, lakin rüsum tətbiq etmə səlahiyyətini açıq-aşkar vermədiyini qərara alıb. Bu qərarın ardınca Tramp 1974-cü il Ticarət Aktının 122-ci bəndi ilə bütün idxal olunan mallara 10 faizlik tarif tətbiq edib. 122-ci bənd 15 faizə qədər tarifə və ən çox 150 gün müddətinə icazə verir. Navarro martın 25-də Politico-nun Vaşinqtondakı iqtisadi sammitində qərarı administrasiya üçün “mümkün ən yaxşı nəticə” adlandırıb və bildirib ki, hakimlər tariflərin tətbiqi üçün istifadə olunan bütün digər qanunları təsdiqləyib. O, 1962-ci il Ticarət Genişlənməsi Aktının 232-ci və 1974-cü il Ticarət Aktının 301-ci bəndlərini göstərib və administrasiyanın qərara hazır olduğunu bildirib. Tramp və Navarro bu qərarla tariflərin azalmayacağını bildirirlər, tənqidçilər isə siyasətin hüquqi əsaslarının sarsıldığını iddia edirlər.
2026-cı il yaz və yay inkişafları
Navarro 2026-cı il iyunun 11-də 122-ci bənd üzrə tarifin 10 faizdən 15 faizə qaldırılmasının planlaşdırıldığını bildirib. Aşağı instansiya məhkəməsinin 122-ci bənd üzrə tarifləri qanunsuz hesab etdiyi qərarın icrası dayandırılıb, tariflər ləğv olunarsa idxalçılara faizlərlə geri ödəniş mümkündür. Mövcud 10 faizlik tarifin müddəti 2026-cı il iyulun 24-də bitirdi. Administrasiya ticarət tərəfdaşlarına qarşı 301-ci bənd üzrə araşdırmalar aparır, belə araşdırmalar adətən 6-18 ay çəkir. Tariflərin iyulun 24-dən sonrakı vəziyyətini mənbələrimdə tapmadım.