Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Türkiyə Respublikasının Prezidenti

Rəcəb Tayyib Ərdoğan 1954-cü il fevralın 26-da İstanbulun Qasımpaşa bölgəsində anadan olub. Türkiyə Respublikasının 12-ci prezidenti olan Ərdoğan iyirmi ildən artıq müddətdə ölkə siyasətinin mərkəzi fiquru olaraq qalır — əvvəlcə baş nazir, sonra isə prezident kimi Türkiyənin daxili və xarici siyasətini kökündən dəyişdirmişdir.

Erkən həyatı və siyasətə gəlişi

Ərdoğan İmam Xatib liseyini bitirmiş, ali təhsilini Mərmərə Universitetinin İqtisadi və ticari elmlər fakültəsində almışdır. Gənclik illərində on altı il futbol oynamış, 1980-ci il hərbi çevrilişindən sonra idmandan uzaqlaşaraq siyasətə qoşulmuşdur. İslami dəyərlərə sadiqliyi ilə tanınan Milli Səlamət Partiyasında fəaliyyətə başlamış, 1994-cü ildə İstanbul mer seçilərək geniş tanınma qazanmışdır.

Baş nazirlik dövrü

2001-ci ildə qurduğu Ədalət və İnkişaf Partiyası (AKP) 2002-ci il seçkilərində qələbə qazanaraq təkbaşına hakimiyyətə gəlmişdir. Bürokratik əngəllər səbəbindən ilk seçkidə namizədliyi qəbul edilməyən Ərdoğan Siirtdə keçirilən təkrar seçkilərdə millət vəkili seçilmiş, 2003-cü ildə 59-cu hökuməti quraraq baş nazir olmuşdur. Onun hökuməti dövründə Türkiyədə iqtisadi böhran dayandırılmış, inflyasiyanın qarşısı alınmış, ölkə daha aydın siyasi xəttə keçmişdir.

Prezidentliyə keçid

2014-cü ildə keçirilən konstitusion dəyişiklikdən sonra ilk xalq seçkisində Ərdoğan Türkiyənin prezidenti seçilmişdir. 2017-ci il referendumundan sonra tətbiq edilən prezident sistemi çərçivəsində onun səlahiyyətləri əhəmiyyətli dərəcədə genişlənmişdir. Ərdoğan həmçinin 2017-ci ildən yenidən AKP-nin sədri postunu icra edir.

Azərbaycanla münasibətlər

Ərdoğan Azərbaycanla "bir millət, iki dövlət" konsepsiyasının ən fəal təmsilçilərindən biridir — o, Şuşa Bəyannaməsinin imzalanmasında iştirak etmiş, Prezident İlham Əliyevlə mütəmadi görüşlər keçirir. Yüksək Səviyyəli Strateji Əməkdaşlıq Şurası çərçivəsindəki iclaslarında iki ölkə arasındakı müttəfiqlik münasibətlərini davamlı vurğulayır və Qarabağ məsələsində Azərbaycana dəstəyini bəyan edir.

Müasir çağırışlar

Ərdoğan konstitusiya baxımından yeni prezidentlik müddətinə namizəd ola bilməsi məsələsi ətrafında davam edən müzakirələr fonunda 2028-ci il prezident seçkilərinə hazırlaşır. O, planlaşdırılan seçki tarixinin dəyişməyəcəyini dəfələrlə bəyan etmişdir.