Xan-Yunis — Fələstin Milli Administrasiyası tərkibindəki Qəzza zolağına daxil olan, eyni adlı əyalətin inzibati mərkəzi olan şəhərdir. Şəhərin adı 1389-cu ildə burada karvansara və məscid tikdirmiş əmir ən-Nurizi Yunisin adı ilə bağlıdır — sonradan bu tikililər ətrafında qəsəbə formalaşmışdır.
Tarixi kökləri
Xan-Yunis 1516-cı ildə Osmanlı-Məmlük müharibəsi zamanı mühüm döyüş meydanı olmuşdur — Sinan Paşanın komandanlığı altındakı Osmanlı ordusu Canbərdi Qəzalinin komandanlığındakı Məmlük qüvvələrini burada məğlub etmişdir.
2023-cü ildən başlayan Qəzza müharibəsi
2023-cü ilin oktyabrında HƏMAS-ın İsrailə hücumundan sonra başlayan müharibə çərçivəsində İsrail ordusu Qəzzanın şimalındakı bir aylıq döyüşlərdən sonra dekabrın 4-5-də Xan-Yunis şəhəri uğrunda hərbi əməliyyatlara başlamışdır. Bu döyüşlər sektorun ən dağıdıcı hərbi mərhələlərindən biri olmuşdur.
Hədəflənmiş hava zərbələri
Müharibə boyu İsrail Müdafiə Qüvvələri Xan-Yunis yaxınlığında bir sıra hədəflənmiş zərbələr həyata keçirmişdir — HƏMAS Siyasi Bürosunun üzvü Saleh əl-Bardaviliyə, eləcə də hərəkatın Xan-Yunis bölgəsindəki hərbi qanadının komandirinə qarşı endirilən zərbələr bu əməliyyatların nümunələridir.
Humanitar böhran
Şəhər yaxınlığındakı Əl-Məvasi humanitar zonası 2025-ci ilin dekabrında leysan yağışları və daşqınlar nəticəsində sel altında qalmış, iyirmi yeddi mindən artıq qaçqın çadırı dağılmış və ya yararsız hala düşmüşdür. Qəzza müharibəsinin iki illiyi münasibətilə açıqlanan məlumata görə, zolaqda altmış altı mindən artıq insan həlak olmuş, bunların iyirmi mindən çoxu uşaqlar olmuşdur.
Ərazi nəzarəti
Qəzza müharibəsinin ən son mərhələsində Qəzza zolağının böyük hissəsi İsrail ordusunun nəzarəti altında olub — yalnız Qəzza şəhəri, Xan-Yunis şəhəri və eyni adlı qaçqın düşərgəsi, eləcə də bir neçə kiçik məntəqə istisna təşkil edir. Müharibə dövründə Qəzzaya yüz min tondan artıq bomba atılmış, yaşayış evləri və tikililərin səksən faizdən çoxu dağıdılmışdır.
Əhalinin vəziyyəti
Müharibədən əvvəl Qəzza zolağında 2,3 milyon insan yaşayırdı, bu rəqəm hazırda 2,1 milyona düşmüşdür — insanların əksəriyyətinin evləri dağıdılmış, çadır və müvəqqəti sığınacaqlarda yaşamağa məcbur qalmışlar.