Zərifə Əliyeva: Azərbaycanlı oftalmoloq və akademik

Zərifə Əziz qızı Əliyeva 1923-cü il aprelin 28-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində, görkəmli dövlət və elm xadimi Əziz Əliyevin ailəsində dünyaya gəlmişdir. Həkim-oftalmoloq, Azərbaycan SSR-in əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, professor (1979) və Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1983) olan Əliyeva ölkə oftalmologiya elminin qurucularından biridir.

Erkən həyatı və təhsili

Ailə 1923-cü ilin mayında Bakıya köçmüşdür. Zərifə Əliyeva 1942-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuş, 1947-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

Elmi fəaliyyəti

Əliyevanın diqqət yetirdiyi əsas elmi problemlər sırasında diaqnostika, qlaukomanın müalicəsi və görmə orqanının iltihabı xüsusi yer tuturdu. O, oftalmologiyanın az araşdırılmış sahəsi olan görmə orqanının peşə patologiyasını dərindən tədqiq etmişdir — bu tədqiqat sahəsinin aktuallığı kimya və elektronika sənayesinin inkişafı ilə əlaqədar idi. Əliyeva 150-dən artıq elmi əsərin, on monoqrafiyanın müəllifidir.

Averbax mükafatı

1981-ci ildə Əliyeva görmə orqanının peşə patologiyası sahəsindəki tədqiqatlarına görə oftalmologiya aləmində ən yüksək mükafat sayılan SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademik M.İ.Averbax adına mükafatına layiq görülmüşdür — o, bu mükafata layiq görülən ilk qadın olmuşdur.

İctimai fəaliyyəti

Əliyeva SSRİ Sülhü Müdafiə Komitəsinin üzvü, Azərbaycan Sülhü Müdafiə Komitəsinin sədr müavini, Ümumittifaq Oftalmoloqlar Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin, "Vestnik oftalmologii" (Moskva) jurnalı redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

Ailəvi bağları

Əliyeva Azərbaycan Respublikasının üçüncü prezidenti Heydər Əliyevin həyat yoldaşı, dördüncü prezident İlham Əliyevin anasıdır. O, Heydər Əliyevə mənəvi dayaq, sədaqətli dost və etibarlı silahdaş olmuşdur.

Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi

2002-ci il yanvarın 21-də Prezident Heydər Əliyevin sərəncamı ilə Elmi-Tədqiqat Göz Xəstəlikləri İnstitutuna Zərifə Əliyevanın adı verilmişdir — hazırda "Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi" adlanan bu qurum ölkənin əsas oftalmologiya müəssisəsidir. Onun xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq konfranslar mütəmadi keçirilir.