ANAMA — Azərbaycanın minaaxtarış və təmizləmə agentliyi

ANAMA — Azərbaycan Minalardan Təmizləmə üzrə Milli Agentliyi — ölkə ərazisini minalardan, partlamamış hərbi sursatdan və digər partlayıcı əşyalardan təmizləməyə cavabdeh olan dövlət qurumudur. Bu partlayıcı əşyalar onilliklər boyu davam edən Qarabağ münaqişəsinin miras qoyduğu ən ağır problemlərdən biridir.

Tarixi və formalaşması

Agentlik 1998-ci ildə, 1990-cı illərin əvvəllərindəki silahlı münaqişənin nəticələri hələ də açıq qalarkən yaradılmışdır — o dövrdə təmas xətti boyunca geniş ərazilər minalanmış vəziyyətdə qalırdı. İlk iki onillik ərzində ANAMA-nın fəaliyyəti əsasən sərhədyanı rayonlar və Azərbaycanın nəzarətində olan ərazilərlə məhdudlaşırdı.

2020-ci ildən sonra işin miqyası

2020-ci ilin payızında baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra agentliyin iş həcmi dəfələrlə artmışdır. Azad edilmiş ərazilər — Qarabağ və Şərqi Zəngəzur — dünyanın ən çox minalanmış regionlarından birinə çevrilmişdi: erməni tərəfi işğal illərində minaları sistemli sənədləşdirmə aparmadan yerləşdirmişdi ki, bu da sapyorların işini xeyli çətinləşdirir və yavaşladırdı. Minatəmizləmə məcburi köçkünlərin öz yurdlarına qayıtması və regionun infrastrukturunun bərpası üçün əsas şərtlərdən birinə çevrilmişdir.

Minatəmizləmənin insani qiyməti

Ərazilərin təmizlənməsi yüksək risklə müşayiət olunur — postmünaqişə dövründə azad edilmiş ərazilərdə onlarla mülki şəxs və sapyor minalar səbəbindən həlak olmuş və ya yaralanmışdır. Bu vəziyyət minatəmizləmə məsələsini sadəcə texniki deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda müntəzəm qaldırdığı kəskin humanitar mövzuya çevirmişdir.

Beynəlxalq əməkdaşlıq

ANAMA minatəmizləmə sahəsində texniki və maliyyə dəstəyi göstərən donor təşkilatlar, ixtisaslaşmış şirkətlər və dövlətlərlə fəal əməkdaşlıq edir. Minalanmış ərazilərin xəritələşdirilməsi üçün dronlar da daxil olmaqla müasir texnologiyaların cəlb edilməsi və heyətin beynəlxalq humanitar minatəmizləmə standartlarına uyğun təlim keçməsi agentliyin azad edilmiş torpaqları yenidən dinc həyata qaytarmaq istiqamətindəki davam edən işinin prioritet istiqamətləri olaraq qalır.