Avropa Komissiyası — Aİ-nin icra hakimiyyəti orqanı

Avropa Komissiyası — Avropa İttifaqının icra hakimiyyəti orqanı olub, Aİ qanunvericiliyinin tətbiqinə, büdcənin idarə edilməsinə və İttifaqın gündəlik fəaliyyətinin təşkilinə cavabdehdir. İki milyondan çox əhalini əhatə edən iyirmi yeddi dövlətin ortaq siyasətlərinin formalaşdırılmasında Komissiya mərkəzi rol oynayır.

Tarixi və institusional təkamül

Komissiyanın kökləri 1951-ci ildə yaradılan Avropa Kömür və Polad Birliyinin Ali Orqanına gedib çıxır. Sonrakı onilliklər ərzində Komissiya Avropa inteqrasiyasının dərinləşməsi ilə paralel olaraq güc və vəzifə dairəsini genişləndirmiş, Aİ-nin ən əhəmiyyətli institutlarından birinə çevrilmişdir. Maastrixt müqaviləsindən sonra onun səlahiyyətləri sadəcə iqtisadi məsələlərdən kənara çıxaraq geniş siyasi sahələri əhatə etmişdir.

Struktur və qərar qəbulu

Komissiya hər üzv dövlətdən bir komissar olmaqla formalaşır, sədr isə Avropa Şurası tərəfindən namizəd göstərilir və Avropa Parlamenti tərəfindən təsdiqlənir. Komissiyanın əsas funksiyalarına qanunvericilik təşəbbüsü hüququ — Aİ-də yalnız Komissiyanın qanun layihələri təklif edə bilməsi, — müqavilələrin icrasına nəzarət və beynəlxalq danışıqlarda İttifaqın təmsil edilməsi daxildir.

Fon der Layen dövrü

2019-cu ildən Komissiyaya Ursula fon der Layen sədrlik edir — o, tarixdə ikinci müddətə seçilən ilk sədrdir. Onun rəhbərliyi altında Komissiya bir sıra böhranlarla üzləşmişdir — COVID-19 pandemiyası, Ukrayna müharibəsi, enerji böhranı və geosiyasi qeyri-sabitliyin artması. Avropa Yaşıl Sazişi onun mandatının fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri olaraq karbon neytrallığı hədəflərini irəli sürmüşdür.

Müasir çağırışlar

Komissiya bu gün Ukraynaya dəstəyin əlaqələndirilməsi, Rusiyaya qarşı sanksiya rejiminin idarə edilməsi, genişlənmə prosesinin sürətləndirilməsi və ABŞ-la ticarət münasibətlərinin Tramp administrasiyası dövründəki yenidən nəzərdən keçirilməsi kimi mürəkkəb vəzifələrlə üzləşir. Onun fəaliyyəti Aİ-nin iyirmi yeddi üzv dövləti arasında ortaq mövqe formalaşdırmaq qabiliyyətinin əsas göstəricisi olaraq qalır.