Edi Rama: Albaniyanın Baş naziri

Edvin Kristaq "Edi" Rama 1964-cü ildə Albaniyada anadan olub. Albaniya siyasətçisi, rəssam və yazıçı olan Rama 2013-cü ildən ölkənin baş naziri, 2005-ci ildən isə Albaniya Sosialist Partiyasının sədridir.

Erkən karyerası — rəssamlıq və idman

Rama karyerasına rəssam kimi başlamış, Tiranada, sonra İtaliyada təhsil almış, canlı rəngləri və cəsarətli mücərrəd formaları ilə beynəlxalq sənət dairələrinin diqqətini çəkmişdir. O, həmçinin Albaniya milli basketbol komandasının üzvü olmuş, Gözəl Sənətlər Akademiyasında rəssamlıqdan dərs demişdir.

Siyasətə keçidi və Tirana merliyi

1990-cı illərin ortalarında siyasətə qoşulan Rama 1998-2000-ci illərdə Mədəniyyət, Gənclər və İdman naziri olmuşdur. O, 2000-ci ildə Tirananın meri seçilmiş, 2003 və 2007-ci illərdə yenidən seçilərək 2011-ci ilə qədər bu vəzifədə qalmışdır — bu dövrdə şəhərin rəngli bina fasadları kimi innovativ şəhərsalma layihələri onu geniş tanınmışlığa qovuşdurmuşdur.

Baş nazirlik dövrü

Rama rəhbərliyi altında Albaniyanın ÜDM-i ikiqat artmış, ölkəyə milyonlarla turist gəlməyə başlamış, bir sıra çətin sektorlarda islahatlar aparılmışdır. O, ölkəni Avropa İttifaqına üzvlük yolunda irəlilədən lider kimi Brüssel və Vaşinqton tərəfindən qiymətli tərəfdaş sayılır — ölkənin 2030-cu ildə Aİ-yə tam inteqrasiyasını gözlədiyini bildirmişdir. Buna baxmayaraq, kütləvi emiqrasiya və korrupsiyaya qarşı mübarizədə hələ görüləsi işlərin çox olduğu vurğulanır.

2025-ci il may seçkisi — dördüncü müddət

2025-ci ilin mayında Rama dördüncü müddətə seçilmişdir — bu, Yunanıstan-Albaniya münasibətlərindəki gərginlik və yunan azlığı ilə bağlı köhnə həll olunmamış məsələlər fonunda baş vermişdir.

2026-cı il korrupsiya böhranı və etirazlar

2026-cı ilin martında Ramanın vitse-baş naziri Belinda Ballukuya qarşı korrupsiya şübhələri ilə bağlı ittiham irəli sürülməsi genişmiqyaslı hökumət əleyhinə etirazlara səbəb olmuşdur. Tiranada etirazçılarla polis arasında toqquşmalar baş vermiş, hökumət binalarına, o cümlədən Ramanın ofisinə "Molotov kokteyli" və atəşfəşanlıq atılmışdır — ən azı on üç nəfər həbs edilmişdir. Müxalifət deputatları da parlament iclaslarını pozaraq etiraz aksiyaları keçirmişlər.

Ballukunun bərpası və davam edən gərginlik

Korrupsiya araşdırmasına baxmayaraq, Rama Ballukunu vəzifəsinə bərpa etmək qərarı vermişdir — bu addım vəziyyəti daha da gərginləşdirmişdir. ABŞ Dövlət Departamenti Albaniyadakı böhranla bağlı rəsmi mövqe bildirməkdən çəkinmişdir, baxmayaraq ki, ölkə ABŞ-ın əsas müttəfiqlərindən biri hesab olunur.

Süni intellekt naziri təşəbbüsü

Rama hökuməti korrupsiyanın qarşısını almaq məqsədilə "süni intellekt naziri" adlı rəqəmsal təşəbbüs yaratmışdır — lakin bu layihənin hazırlanmasında iştirak edən inkişafçılar da sonradan korrupsiya ittihamları ilə üzləşmişlər.