Elektron Təhlükəsizlik Xidməti — Azərbaycanın kibertəhlükəsizlik qoruyucusu

Elektron Təhlükəsizlik Xidməti (ETX) — Azərbaycan Respublikasının kibertəhlükəsizlik sahəsindəki əlaqələndirici icra hakimiyyəti orqanı olub, əvvəlcə Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi, sonradan isə Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında fəaliyyət göstərmişdir.

Yaranma tarixi

Qurumun sələfi 2013-cü il martın 5-də Prezidentin 833 nömrəli Fərmanı ilə "Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzi" adı ilə yaradılmışdır. Mərkəz kibertəhlükəsizlik sahəsində informasiya infrastrukturu subyektlərinin fəaliyyətinin koordinasiyasını, əhalinin və qurumların maarifləndirilməsini, habelə yayılması qadağan olunan informasiyanın internetdə yerləşdirilməsi hallarına qarşı tədbirlər görülməsini həyata keçirmişdir. Sonrakı fərman dəyişiklikləri ilə qurum "Elektron Təhlükəsizlik Xidməti" adını almışdır.

Vətəndaş maarifləndirilməsi fəaliyyəti

ETX mütəmadi olaraq kiberdələduzluq halları barədə vətəndaşlara xəbərdarlıq edir — Telegram tətbiqində yerli banklardan birinin adına yaradılan saxta səhifələr, böyük dövlət şirkətləri adından göndərilən saxta investisiya layihəsi mesajları bu xəbərdarlıqların nümunələrindəndir. Xidmət Wi-Fi şəbəkələrinin və IP kameralarının kiberhücumlardan qorunması yollarını da ictimaiyyətə izah etmişdir.

Beynəlxalq əməkdaşlıq

2022-ci ilin aprelində ETX-in rəisi Türkiyə ilə keçirilən görüşdə fərdi məlumatların mühafizəsi sahəsindəki qanunvericilik prinsipləri və hüquqi islahatlar barədə məlumat vermişdir. Azərbaycan beynəlxalq kibertəhlükəsizlik təşkilatının İdarə Heyətinə namizədliyini irəli sürmüşdür.

2026-cı il institusional islahatı

2026-cı ildə Prezident "Kibertəhlükəsizlik sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər" haqqında Fərman imzalamışdır — bu sənədə əsasən, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin əsasında yeni struktur yaradılır. Paralel olaraq, Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinin Xüsusi Rabitə Departamentinin bazasında "Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Agentliyi" təsis edilmişdir — bu yeni agentlik hökumət və xüsusi dövlət rabitəsinin, dövlət qurumlarının internet resurslarının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, milli internet operatoru ilə birgə qlobal kiberhücumların qarşısının alınması funksiyalarını öz üzərinə götürür.

Seçki dövründəki fəallığı

2024-cü ilin yanvarında prezident seçkiləri ərəfəsində sosial şəbəkələrdə namizədlərlə əlaqədə yaradılan saxta hesablardan dezinformasiya yayılması hallarına qarşı ETX (Milli Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin — scis.gov.az — məlumatları ilə paralel) vətəndaşları diqqətli olmağa çağırmışdır.

Milli kibergigiyena platforması

Prezident yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin ("ASAN Xidmət") Elektron Hökumətin İnkişafı Mərkəzi ilə birgə kibergigiyena üzrə əməkdaşlıq platforması yaradılmışdır — bu, ETX-in fəaliyyət dairəsi ilə üst-üstə düşən, informasiya təhlükəsizliyinin təşviqinə yönəlmiş əlavə institusional mexanizmdir.