FIFA — Beynəlxalq Futbol Federasiyaları Assosiasiyası, 1904-cü ilin mayın 21-də Parisdə yeddi Avropa milli federasiyası tərəfindən əsası qoyulmuş qeyri-kommersiya assosiasiyasıdır. Bir əsrdən artıq mövcudluğu ərzində təşkilat dünyanın iki yüz bir milli federasiyasını birləşdirən — Birləşmiş Millətlər Təşkilatından çox üzvə malik — ən nüfuzlu və zəngin idman strukturlarından birinə çevrilmişdir. Qərargahı İsveçrənin Sürix şəhərində yerləşir.
Tarixi və inkişafı
FIFA-nın ilk onilliklərini məhdud avropa təsirinə malik təvazökar struktur kimi keçirmişdir. 1930-cu ildə Uruqvayda ilk dəfə keçirilən Dünya Çempionatı tədricən təşkilatın əsas məhsuluna və planetin ən böyük idman hadisəsinə çevrilmişdir. Dünya Çempionatının finalı milyardlarla insanı əhatə edən televiziya auditoriyası toplayır — bu rəqəm heç bir digər müntəzəm idman hadisəsi ilə müqayisə edilə bilməz.
Struktur və idarəetmə
FIFA federativ prinsip əsasında təşkil olunmuşdur — altı qitə konfederasiyası (UEFA, CONMEBOL, CAF, AFC, CONCACAF və OFC) öz regionlarının milli federasiyalarını birləşdirir və baş təşkilatla qarşılıqlı əlaqədə fəaliyyət göstərir. FIFA Konqresi, harada hər milli federasiya ölkənin böyüklüyündən asılı olmayaraq bir səsə malikdir, təşkilatın ali orqanıdır. Bu bərabər səshüquqlu prinsip prezident seçkilərində və turnirlərin paylanmasında dəfələrlə siyasi manipulyasiyalar üçün mənbə olmuşdur.
Korrupsiya skandalları
2015-ci ildə FIFA idman tarixinin ən böyük korrupsiya skandallarından birinin mərkəzində qalmışdır. ABŞ federal orqanları təşkilatın onlarla məmuruna transmitting yayım hüquqları və turnirlərin paylanması zamanı rüşvət alma ittihamı irəli sürmüşdür. Prezident Zepp Blatter istefa verməyə məcbur olmuş, bir sıra yüksək vəzifəli məmurlar məhkum edilmişdir. Skandal təşkilatın idarəetməsindəki sistemli problemləri üzə çıxarmış, strukturun islahatına təkan vermişdir.
Gələcək
2026-cı ildə tarixdə ilk dəfə üç ölkənin — ABŞ, Kanada və Meksikanın — birgə ev sahibliyi edəcəyi Dünya Çempionatı və turnirin qırx səkkiz komandaya qədər genişləndirilməsi təşkilatın planetin əsas futbol hadisəsinin kommersiya miqyasını ardıcıl artırma strategiyasının növbəti səhifəsi olacaqdır.