#Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu — ev sahibliyi dəstəyinin dövlət qurumu
Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu (qısaldılmış adı — İKZF) qeyri-kommersiya hüquqi şəxsi statusuna malik dövlət qurumudur. Fondun fəaliyyətinin əsas məqsədi Azərbaycan Respublikası əhalisinin yaşayış sahəsi ilə təminatının yaxşılaşdırılması, uzunmüddətli ipoteka kreditləşməsi mexanizmlərinin yaradılması, bu sahəyə yerli və xarici maliyyə resurslarının cəlb edilməsidir.
Yaranma tarixi
Qurum əvvəlcə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı nəzdində "Azərbaycan İpoteka Fondu" kimi yaradılıb. Prezidentin 2015-ci il 27-ci il tarixli Fərmanı ilə bu qurum "Azərbaycan İpoteka Fondu" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti formasında yenidən təşkil edilib, 2016-cı il avqustun 18-də isə bu formada dövlət qeydiyyatına alınıb. Sonrakı mərhələdə Prezidentin müvafiq Fərmanı ilə "Azərbaycan İpoteka Fondu" ASC və "Azərbaycan Respublikasının Kredit Zəmanət Fondu" ASC birləşmə yolu ilə yenidən təşkil edilərək hazırkı "Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu" qeyri-kommersiya hüquqi şəxsi yaradılıb — yeni qurum hər iki əvvəlki cəmiyyətin hüquqi varisidir.
İdarəetmə strukturu
Fondun idarəetmə orqanlarına Himayəçilik Şurası və İdarə Heyəti daxildir. Himayəçilik Şurasının üzvlərini Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vəzifəyə təyin edir — tərkibinə Prezident Administrasiyasının, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin, İqtisadiyyat Nazirliyinin nümayəndələri daxildir. İdarə Heyətinin üzvləri də Prezident tərəfindən təyin olunur.
Əsas fəaliyyət istiqamətləri
Fond "Elektron ipoteka və kredit zəmanət" sistemini təşkil edir və onun fəaliyyətini təmin edir. Zəmanət mexanizmi qeyri-neft sektorunda fəaliyyət göstərən sahibkarların bank kreditlərinin əsas borc öhdəliyini yerinə yetirmədiyi halları əhatə edir — bu, sahibkarlığın dəstəklənməsi alətlərindən biridir. Fond həmçinin Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində yaşayış sahələrinin əldə edilməsi üçün verilən kreditlərə zəmanət mexanizmini də həyata keçirir.
2026-cı il qanunvericilik dəyişiklikləri
Prezidentin 2026-cı il aprelin 21-də imzaladığı 650 nömrəli Fərmanı ilə "Azərbaycan Respublikası İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun vəsaiti hesabına kreditinin verilməsi Qaydası"na dəyişiklik edilib. Nazirlər Kabinetinin aprelin 29-da qəbul etdiyi qərara əsasən, Ədliyyə Nazirliyi, Maliyyə Nazirliyi, Fond və icra hakimiyyəti orqanları bu dəyişikliklərin icrası ilə bağlı normativ hüquqi aktların layihələrini beş ay müddətində Nazirlər Kabinetinə təqdim etməlidirlər.
2026-cı il maliyyə göstəriciləri
"Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il dövlət büdcəsi haqqında" Qanuna əsasən, 2026-cı ildə Fonda ümumilikdə 100 milyon manat vəsait nəzərdə tutulub. Fondun ipoteka kreditləri portfeli illər üzrə artım tempi göstərir — maliyyə hesabatlarına görə rəqəmlər ardıcıl olaraq yüksəlib (yaxın illər ərzində 998 milyon manatdan 1,4 milyard manata qədər). Fondun illik maliyyə hesabatlarının auditini "RSM Azərbaycan" MMC aparır.
Borc alətləri
Fond istiqrazlar buraxaraq ipoteka örtüyü ilə təmin olunan maliyyə alətləri təqdim edir — bu istiqrazlar manatla denominasiya olunur, emissiya prospektləri Azərbaycan Respublikasının Qiymətli Kağızlar Bazarını tənzimləyən qaydalara uyğun hazırlanır.