Kolumbiya: And dağlarının Sakit okean-Karib ölkəsi

Kolumbiya Respublikası — Cənubi Amerikanın şimal-qərbində yerləşən, konstitusiya quruluşuna malik müstəqil dövlətdir. Ölkə şimalda Karib dənizinə, qərbdə Sakit okeana çıxışı olan, cənub-şərqdə Venesuela və Braziliya, cənubda Peru və Ekvador, şimal-qərbdə isə Panama ilə həmsərhəd nadir ölkələrdən biridir — hər iki okeana çıxışı olması onu Mərkəzi və Cənubi Amerika arasında strateji əlaqələndirici mövqeyə malik edir.

Sahəsi və inzibati struktur

1.141.748 kvadratkilometr sahəsi ilə Kolumbiya Latın Amerikasının beşinci ən böyük dövlətidir. Ölkə paytaxt bölgəsi (Bogota) daxil olmaqla otuz iki inzibati bölgəyə (departamentə) bölünür — hər bölgə öz yerli idarəçiliyinə malikdir.

Paytaxtı

Kolumbiyanın paytaxtı dəniz səviyyəsindən 2.640 metr yüksəklikdə yerləşən Bogotadır — bu, onu dünyanın ən yüksəkdə yerləşən paytaxtlarından birinə çevirir. Ölkənin digər iri şəhərləri Medeyin, Kali və Barrankilyadır.

Coğrafi müxtəlifliyi

Ölkənin qərb hissəsini (təxminən beşdə iki) And dağlarının yüksək bölgəsi və ona bitişik Karib və Sakit okean aşağılıqları təşkil edir. Ekvador sərhədindən şimala doğru And dağları üç paralel silsiləyə ayrılır — bunları Maqdalena və Kauka çay vadiləri bir-birindən ayırır, bu vadilər tarixən Atlantik sahil düzənliklərini ölkənin daxili hissəsi ilə birləşdirən təbii dəhlizlər olmuşdur. Şərqdə geniş "llanos" otlaq düzənlikləri, cənub-şərqdə isə Amazon yağış meşələri yerləşir.

Dil və din

Rəsmi dil ispan dilidir — Kolumbiya dünyada ispandilli əhaliyə görə Meksikadan sonra ikinci yerdə qərarlaşır. Yerli qorunan ərazilərdə yerli dillər də istifadə olunur. Əhalinin əksəriyyəti xristianlığa (təxminən 92 faiz) mənsubdur.

Demoqrafik göstəricilər

2025-ci il məlumatına görə əhalisi 53,11 milyon nəfərdir. Əhalinin 76,4 faizi şəhərlərdə yaşayır, otuz yaşdan aşağı əhalinin payı 55 faizə çatır. Savadlılıq səviyyəsi 94,7 faizdir. Etnik tərkibə görə mestizo və ağdərili əhali 87 faiz, afrikalı mənşəli kolumbiyalılar 9 faiz, yerli xalqlar isə 4 faiz təşkil edir.

Tarixi

Kolumbiyanın tarixi Kolumb dövrünə qədər gedib çıxır. 1499-cu ildə ispanlar tərəfindən kəşf edilən ərazi müstəmləkə dövrünə qədəm qoymuş, bu dövr 1810-cu ilədək davam etmişdir. Ölkə 1819-cu ildə Simon Bolivarın rəhbərliyi altında müstəqilliyini əldə etmişdir.

İqtisadi strukturu

Kolumbiya iqtisadiyyatı Latın Amerikasının ən böyüklərindən biridir — kənd təsərrüfatında qəhvə, banan, gül və şəkər qamışı istehsalı mühüm yer tutur. Ölkə nikel, qızıl və zümrüd kimi təbii sərvətlərin, eləcə də neft və kömürün mühüm istehsalçısıdır. Son illərdə maliyyə, telekommunikasiya və turizm sahələrini əhatə edən xidmət sektoru sürətlə inkişaf edir.