Naxçıvan Ali Məclisi - muxtar respublikanın qanunverici orqanı

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi muxtar respublikanın qanunverici orqanıdır. Naxçıvan Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsidir, muxtariyyət statusu isə 1921-ci il Qars müqaviləsinə əsaslanır və Azərbaycan Konstitusiyasında təsbit olunub.

Konstitusion əsası

Muxtar respublikanın Konstitusiyasına görə Ali Məclis, Nazirlər Kabineti və məhkəmələr öz səlahiyyətləri daxilində müstəqildir. Konstitusiyada Ali Məclisin sədri muxtar respublikanın ali vəzifəli şəxsi kimi müəyyən edilib. Bu vəzifə sahibi Ali Məclisə seçkiləri təyin edir, dövlət hakimiyyəti orqanlarının qarşılıqlı fəaliyyətini təmin edir və muxtar respublikanın qanunlarını imzalayır.

Rəhbərlik tarixi

Ümummilli Lider Heydər Əliyev 1991-ci ildə Ali Məclisin sədri seçilmişdir. 1995-ci ilin dekabrından ötən illərdə qurumu Vasif Talıbov idarə edib. 2024-cü ilin sentyabrında tarix üzrə fəlsəfə doktoru Arzu Abdullayev Ali Məclis sədrinin müavini seçilmişdir.

2026-cı il konstitusiya dəyişiklikləri

2026-cı il fevralın 2-də Azərbaycan Respublikasının "Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasında dəyişikliklərin təsdiq edilməsi haqqında" 340-VIIKQD nömrəli Konstitusiya Qanunu qəbul edilmişdir. Sənədin icrası üçün ardıcıl hüquqi aktlar qəbul olunub: Prezidentin 10 mart tarixli 968 nömrəli Sərəncamı, Milli Məclisin 7 iyul tarixli 435-VIIQD nömrəli Qanunu, Prezidentin 29 iyun tarixli 702 və 703 nömrəli fərmanları və 28 iyul tarixli 744 nömrəli Fərmanı. Milli Məclisin qəbul etdiyi qanun dəyişiklikləri məhkəmələr, dövlət qulluğu və digər sahələri əhatə edir.

Prezidentin səlahiyyətli nümayəndəliyi

Dəyişikliklərin əsas yeniliyi Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəliyinin təsis edilməsidir. Bu orqan Prezidentin müəyyən etdiyi icra funksiyalarını yerinə yetirir, rəhbəri isə birbaşa Prezidentə tabedir. "Dövlət qulluğu haqqında" Qanunda edilən dəyişiklik səlahiyyətli nümayəndəni və onun müavinlərini qanunun əhatə dairəsinə daxil edib.

Fərqli qiymətləndirmələr

"JAM News" nəşrinin təhlilində qeyd olunur ki, Naxçıvan əvvəllər faktiki olaraq ayrıca idarə olunurdu, indi isə idarəetmə modeli transformasiyadan keçir və muxtar qurumların səlahiyyət bölgüsü yenidən müəyyənləşdirilir. Rəsmi yanaşma bu addımları Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi hüquqi məkanına daha sıx inteqrasiyası kimi təqdim edir. Muxtariyyət statusu rəsmi olaraq qalır və onu yalnız konstitusion prosedurlarla dəyişmək mümkündür.

Sosial-iqtisadi proqramlar

Naxçıvanın inkişafı üçün 2023-2027-ci illərə dair Dövlət Proqramı, Naxçıvan Sənaye Parkının yaradılması və su ehtiyatlarından istifadəyə dair 2026-2030-cu illər Tədbirlər Planı təsdiqlənib.