TDT — türk dünyasının geosiyasi güc mərkəzi ambisiyası

Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) — türkdilli dövlətlərin siyasi, iqtisadi, mədəni və humanitar sahələrdə əməkdaşlığını əhatə edən beynəlxalq təşkilatdır. Təşkilat dövlət başçılarının göstərişləri ilə "Türk Dünyası Vizyonu 2040" və "TDT Strategiyası 2022-2026" çərçivəsində regional və qlobal təsirini genişləndirməyə çalışır.

Struktur və qərargah

TDT-nin daimi qərargahı Bakı şəhərində yerləşir. Baş katib vəzifəsini Kubançıbek Omuraliyev icra edir. Təşkilatın fəaliyyəti yüksək səviyyəli görüşlər, davamlı inkişaf, yaxşı idarəetmə, yaşıl keçid, ticarət, səhiyyə, gender və gənclər siyasəti kimi geniş sahələri əhatə edir.

Beynəlxalq əməkdaşlıq

TDT Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilə əməkdaşlığa üstünlük verir — Cenevrədəki BMT ofisində ilk "Türk Həftəsi"nin keçirilməsi bu əməkdaşlığın əhəmiyyətli nailiyyəti olmuşdur. Təşkilat həmçinin Avropa İttifaqı ilə, xüsusilə nəqliyyat və enerji sahələrində əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə çalışır — Macarıstanın Xarici İşlər Nazirliyi ilə imzalanan Birgə İş Planı bu istiqamətdəki addımlardan biridir.

Azərbaycanın iqtisadi əlaqələri

2026-cı ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycanın TDT üzv ölkələri ilə ticarət dövriyyəsi 2,1 milyard dollara çatmış, bu ölkənin ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin 12 faizdən artığını təşkil etmişdir. 2025-ci ildə isə bu göstərici 7,264 milyard dollara çatmışdır — Türkiyə ənənəvi olaraq ən böyük ticarət tərəfdaşı olaraq qalır.

2026-cı il Türküstan sammiti

Türk dünyasının mənəvi mərkəzi sayılan Türküstan şəhərində keçirilən qeyri-rəsmi sammitdə TDT-nin sədrliyi Azərbaycandan Türkiyəyə ötürülmüş, qırx dörd maddədən ibarət Türküstan Bəyannaməsi imzalanmışdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında türk dünyasının XXI əsrin geosiyasi güc mərkəzlərindən birinə çevrilməli olduğunu vurğulamışdır. Sammit çərçivəsində digər dövlətlərlə dialoq üçün "TDT+" adlı yeni format yaradılması müzakirə edilmişdir.

Vətəndaş cəmiyyəti təşəbbüsləri

2025-ci ilin noyabrında Naxçıvanda səkkiz ölkə tərəfindən təsis edilmiş TDT üzv ölkələrinin QHT-lərinin Platforması qısa müddətdə fəallaşmış, 2026-cı ilin mayında Bakıda II Həmrəylik Forumu keçirilmişdir — bu forum çərçivəsində ilk dəfə Azərbaycan-Qırğızıstan, Azərbaycan-Türkmənistan və Azərbaycan-Şimali Kipr QHT əməkdaşlıq forumları təşkil edilmişdir.