12 milyon yaşı olan “10Be” nədir? - Qəribə kəşfin önəmi

Almaniya və Avstraliyadan olan beynəlxalq alimlər qrupu Sakit okeanın dibindən götürülmüş nümunələrdə nadir radioaktiv berillium-10 (10Be) izotopunun anomal konsentrasiyasını aşkar ediblər.

Bu fenomen astrofizik hadisələr və cərəyanların dəyişməsi ilə əlaqələndirilə bilər.

Berillium-10 kosmik şüaların təsiri altında atmosferin yuxarı qatında əmələ gəlir və yağıntılarla birlikdə Yerə çökür. 1,4 milyondan 10 milyon ilə qədər tarixə malik geoloji nümunələri öyrənmək üçün istifadə olunur.

Mütəxəssislər Sakit okeanda bir neçə kilometr dərinlikdə toplanmış ferromanqan qabıqlarını təhlil etmək üçün sürətləndirici kütlə spektrometriyasından istifadə edərək “10Be” ni kəşf ediblər.

“Biz təxminən 10 milyon il əvvələ aid təbəqələrdə gözlədiyimizdən iki dəfə çox berillium-10 tapdıq”, – professor Dominik Koll deyib.

Tədqiqatçılar nadir radioaktiv berillium-10 üçün iki mümkün izahat təklif ediblər. Birincisi, 10-12 milyon il əvvəl Antarktida yaxınlığındakı okean axınlarının dəyişməsi ilə əlaqədardır ki, bu da berillium 10-un qeyri-bərabər paylanmasına səbəb ola bilərdi.

İkinci versiya kosmik radiasiyanı müvəqqəti artıran fövqəlnova partlayışı və ya Yerin sıx ulduzlararası buludla toqquşması kimi astrofiziki səbəblərdir.

Kəşf geologiya üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Berillium anomaliyası qlobal vaxt markerinə çevrilə bilər ki, bu da müxtəlif bölgələrdən və dövrlərdən olan məlumatların sinxronlaşdırılmasına imkan verir.