Kosmosun görünməz təhlükəsi | Kosmonavtlar hətta Yerə qayıtdıqdan sonra da...

Mars planetinə səfərlər artıq elmi-fantastik bir ideya olmaqdan çıxaraq real bir hədəfə çevrildikcə, alimlər kosmik səyahətin insan orqanizminə təsirini daha intensiv öyrənməyə başlayıblar.

Müəyyən edilib ki, uzunmüddətli kosmik missiyalar zamanı astronavtların böyrəklərində daimi zədələrin yaranması ehtimalı var. Bu ciddi sağlamlıq riski yalnız səfərlər zamanı deyil, astronavtlar Yerə qayıtdıqdan sonra da öz təsirini göstərməyə davam edir.

20 müxtəlif tədqiqat qrupunun əldə etdiyi məlumatlar toplanaraq bir daha analiz edilib, siçan və siçovullar üzərində 11 təcrübə aparılıb. Bu heyvanlar insanın məruz qala biləcəyi qalaktik radiasiyaya bənzər dozada şüalanmaya məruz qoyulub.

Nəticələr göstərib ki, kosmosdakı mikroçəki qüvvəsi böyrəklərin kalsium və duz kimi mineralları tənzimləyən borucuq sistemində kiçilməyə səbəb olur. Bu struktur dəyişikliklər böyrək funksiyalarını pozmaqla yanaşı, böyrək daşı yaranması riskini də əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Araşdırmanın ən diqqətçəkən nəticələrindən biri də qalaktik kosmik radiasiyanın böyrəklərə vurduğu zərərlə bağlıdır. Yer planetinin maqnit sahəsi aşağı orbitdə olan astronavtları müəyyən qədər qoruyur. Lakin bu təbii qalxan Mars kimi dərin kosmos missiyalarında təsirsiz qalır. 2,5 ilə qədər davam edə biləcək radiasiya təsirini simulyasiya edən təcrübələr zamanı qalaktik radiasiyanın böyrək hüceyrələrində qalıcı zədələr yaratdığı aydın olub.

Bu təsiredici nəticələr bir daha göstərir ki, gələcəkdə Marsa planlaşdırılan insanlı missiyalar son dərəcə diqqətlə planlaşdırılmalıdır.