Yerin fırlanma sürəti azaldı | Su ehtiyatlarının dəyişimini yenidən modelləşdirdilər

Yer oxunun 2000-ci illərin əvvəllərindən etibarən kəskin şəkildə dəyişməsi planetdə genişmiqyaslı və əvvəllər yetərincə qiymətləndirilməmiş torpaq nəmliliyinin itirilməsi ilə bağlıdır.

Bu barədə "Science" jurnalında dərc olunan araşdırmada qeyd olunub.

2000-2002-ci illər ərzində dünyada 1600 gigatondan çox torpaq suyu yoxa çıxıb. Bu rəqəm Qrenlandiyanın daha uzun müddətdə itirdiyi buz kütləsindən belə çoxdur.

Araşdırmaya Cənubi Koreyanın Seul Milli Universitetindən olan professor Ki-Veon So rəhbərlik edib. Alimlər peyk radarlarından və torpaq nəmliliyi modellərindən istifadə edərək XX əsrin sonu və XXI əsrin əvvəllərində Yer kürəsində su ehtiyatlarının necə dəyişdiyini yenidən modelləşdirə biliblər.

Təəccüblüdür ki, 2000-2002-ci illərdə torpaqdakı nəmlilik kəskin şəkildə azalıb. Bu azalma dünya okeanlarının səviyyəsinin hər il təxminən 1,95 millimetr qalxmasına bərabər olub.

Ardınca 2003-2016-cı illər arasında torpaq əlavə olaraq daha 1000 gigaton su itirib. 2021-ci ilə qədər bu nəmlilik səviyyəsi əvvəlki vəziyyətinə qayıtmayıb. Bu isə o deməkdir ki, Yer kürəsində qurunun su ehtiyatları uzunmüddətli dəyişikliklərə məruz qalıb.

Bu su itkisinin tendensiyası yalnız modellərdə deyil, iki müstəqil göstəricidə də müşahidə olunub: bunlardan biri dəniz səviyyəsinin artması, digəri isə Yer kürəsinin fırlanma oxunun müşahidə olunan yerdəyişməsidir.

Geofiziklər bildiriblər ki, Yerin fırlanma sürətinin azalması da bu dəyişikliklərlə bağlı ola bilər. Ekspertlər həmçinin hesab edirlər ki, torpağın quruma tendensiyası geridönməz xarakter daşıya bilər.