“İrəvan quberniyasında ilk qəza məktəbi 1832-ci ildə açılıb” - QƏRBİ AZƏRBAYCAN XRONİKASI

“Qərbi Azərbaycan Xronikası” layihəsi çərçivəsində növbəti veriliş efirə gedib.

Verilişin budəfəki qonağı pedaqoji elmlər doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi Fərrux Rüstəmov olub.

O, Çar Rusiyası İrəvan xanlığını işğal edənə qədər bölgədə təhsilin səviyyəsindən, o cümlədən uşaqların, yeniyetmə və gənclərin təhsil alma imkanlarından danışıb.

Qeyd edib ki, 1828-ci ildə “Türkmənçay” müqaviləsi imzalanandan sonra Çar Rusiyası İrəvan qalasının işğalında ermənilərin “xidmətlərini” nəzərə alaraq əvvəlcə bu coğrafiyaya onların kütləvi köçünü təşkil edib, ardınca da erməni vilayəti və İrəvan Quberniyasını formalaşdırıb. Halbuki ermənilər bu coğrafiyada əksəriyyət təşkil etməyiblər və əraziyə sonradan gətiriliblər.

Xanlığın işğalından bir müddət sonra ərazidə kameral siyahıyaalma həyata keçirən İvan Şopenin məlumatlarına istinad edən Əməkdar elm xadimi F.Rüstəmov bildirib ki, İrəvanda 12 məscid mövcud olub:

“Həmin məscidlərdən dördü dağıdılıb, səkkizi fəaliyyət göstərib. Fəaliyyət göstərən məscidlərdən ikisi isə İrəvan qalasının daxilində olub”.

Professorun sözlərinə görə, o dövrdə bütün məscidlərin nəzdində mollaxanalar, irihəcmli mədrəsələr fəaliyyət göstərib. Bu məlumatlar sübut edir ki, İrəvan xanlığı Çar Rusiyası tərəfindən işğal olunana qədər burada çox zəngin dini təhsil və tərbiyə ənənəsi olub. Eləcə də İrəvan şəhərində o dövrdə 332 axund, 105 mirzə, 188 seyid, 10 dərviş fəaliyyət göstərib.