#Ağbənd
Ağbənd - Zəngilanda Araz çayı sahilindəki strateji nəqliyyat qovşağı
Ağbənd Azərbaycanın Zəngilan rayonunda, Araz çayı sahilində yerləşən kənddir. Jamestown Foundation-ın təsvirinə görə, Ağbənd ölkənin ana hissəsinin ən cənub-qərb nöqtəsində, Azərbaycan, Ermənistan və İran sərhədlərinin siyasi baxımdan həssas kəsişməsində yerləşir. 2020-ci ilin sonunda ərazi Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılandan sonra Ağbənd nəqliyyat layihələrinin mərkəzinə çevrilib.
Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolu
112 kilometrlik yol Horadizi Cəbrayıl və Zəngilan vasitəsilə Ağbəndlə birləşdirir. Yolun təməli Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri tərəfindən qoyulub. Vikipediyaya görə, 2025-ci il sentyabrında yolun 95 faizi başa çatıb, tamamlanması 2026-cı ilin ikinci yarısına planlaşdırılıb. Nazirlər Kabinetinin sədr müavini Şahin Mustafayev 2025-ci il oktyabrın 13-də Horadiz-Ağbənd avtomobil və dəmir yollarının 2026-cı ilə qədər tamamlanacağını bildirib. Yolun Cəbrayıl rayonundan keçən hissəsi minalardan və partlamamış sursatdan təmizlənib (ANAMA, 2021-ci il dekabrı).
Horadiz-Ağbənd dəmir yolu
Təxminən 100 kilometrlik dəmir yolunun təməlini Prezident İlham Əliyev 2021-ci il fevralın 14-də qoyub. Jamestown-ın təhlilinə görə, bu xətt Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirən daha geniş layihənin bir hissəsidir və 2020-ci il noyabrın 9-da imzalanmış üçtərəfli bəyanata istinad edir. Mənbə həmçinin yazır ki, dəmir yolunun tikintisi başlayandan sonra Azərbaycan və Ermənistan tərəfləri "Zəngəzur dəhlizi"nin bərpası perspektivləri barədə ziddiyyətli mesajlar səsləndiriblər.
Araz üzərində körpü
Ağbənd yaxınlığında İranla sərhəddə avtomobil körpüsünün və sərhəd-gömrük infrastrukturunun təməlqoyma mərasimi 2023-cü il oktyabrın 6-da Mustafayev və İranın yollar və şəhərsalma naziri Mehrdad Bəzrpaş iştirakı ilə keçirilib (Interfax, AZƏRTAC-a istinadən). Daha əvvəl, 2022-ci ilin sentyabrında Nəqliyyat Nazirliyinin saytı körpünün təməlqoyma mərasiminin onlayn keçirildiyini, Horadiz-Ağbənd avtomobil yolunun 59 faiz, dəmir yolunun isə 38 faiz tamamlandığını bildirib. Körpünün uzunluğu 216 metr, eni 24,5 metrdir. Layihə Azərbaycanın Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında İran ərazisindən keçən yeni nəqliyyat əlaqələri haqqında memoranduma əsaslanır. Azərbaycan səfirliyinin məlumatına görə, ümumilikdə Araz üzərində dörd körpü planlaşdırılır: ikisi avtomobil (piyada keçidləri ilə), ikisi dəmir yolu. Tarix mənbədə göstərilməyib.
Regional əhəmiyyəti
Layihələr Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri çərçivəsində təqdim olunur. Stratfor-un məlumatına görə, Azərbaycan özünü Rusiya-İran logistika şəbəkəsinin mərkəzi kimi mövqeləndirir. Ağbənd bu şəbəkədə İran istiqamətində çıxış nöqtəsidir.