Ağsu — Azərbaycanın Şirvan düzünün şimal-şərq ucqarında, eyni adlı çayın hər iki sahilində, Hinqar silsiləsinin ətəyində yerləşən şəhər və rayondur. Yaşayış məntəqəsi kimi XV əsrdən məlum olan Ağsu adını ərazidəki eyni adlı çaydan almışdır.
Nadir şahın "Yeni Şamaxı"sı
1735-ci ildə Nadirqulu xan (sonradan Nadir şah) zəlzələ və ara müharibələrindən zərər çəkmiş Şamaxı şəhərinin əhalisini Ağsuya köçürərək şəhəri ciddi plan əsasında yenidən tikdirmişdir. Tarixçi Zəki Vəlidi Toğana görə, Nadir şah 1735-ci ilin martında Şamaxını tutduqdan sonra Şirvanın hökumət mərkəzini bura köçürmüşdür. 1767-ci ildə hökumət mərkəzi qısa müddətə Şamaxıya qaytarılsa da, elə həmin il yenidən Ağsuya gətirilmiş və 1795-ci ilədək burada qalmışdır.
Şəhərin çiçəklənməsi
XVIII əsrin sonunda "Yeni Şamaxı" (Ağsu) Azərbaycanın ən çoxsaylı əhaliyə malik şəhərlərindən birinə çevrilmişdir — səyyah V.Leviatovun məlumatına görə, əhalisi on minə yaxın olub, bu zaman Gəncə, Ərdəbil, Şuşa, Şəki və Bakı kimi şəhərlərin əhalisi üç-səkkiz mindən çox deyildi.
Süqutu
Ağsu XVIII əsrdə dəfələrlə feodal basqınlarının qurbanı olmuşdur — tez-tez köçürmələr və dağıntılar əhalinin bir şəhərdə sabit yaşamaq ümidlərinə zərbə vururdu. 1795-ci ildə Ağa Məhəmməd şah Qacarın Azərbaycana yürüşü zamanı Ağsunun qalan əhalisi Quba və digər əyalətlərə qaçmış, qaça bilməyənlər isə məhv edilmişdir — bununla Nadir şahın əsasını qoyduğu şəhər demək olar ki, süquta uğramışdır.
"Xaraba Şəhər" abidəsi
Şəhərin dörd-beş kilometrliyində "Xaraba Şəhər" adlanan orta əsr Ağsu (Yeni Şamaxı) şəhərinin qalıqları qorunub saxlanılır. Bu ərazidə aparılan arxeoloji tədqiqatlar zamanı orta əsrlərə aid sadə gil qab nümunələri və Şirvan hakimi Surxay xanın adına zərb edilmiş mis sikkə tapılmışdır.
Müstəqil inzibati rayon statusu
Ağsu 1943-cü il oktyabrın 8-dən ayrıca inzibati-ərazi rayonu kimi fəaliyyətə başlamışdır. Şəhər 1967-ci ilə qədər şəhər tipli qəsəbə statusunda olmuş, həmin il şəhər statusu almışdır.
Qədim mədəniyyət qatları
Müasir Ağsu rayonunun ərazisi Qafqaz Albaniyası və orta əsr Şirvanşahlar dövlətlərinin mərkəz hissəsini — Ağsuçay və Girdimançay vadisini — əhatə edir. 1960-1990-cı illərdə arxeoloq F.L.Osmanovun apardığı tədqiqatlar Qafqaz Albaniyasının antik dövr tarixinin öyrənilməsinə mühüm töhfə vermişdir.