Aleksandar Vuçiç: Serbiya Respublikasının Prezidenti

Aleksandar Vuçiç 1970-ci il martın 5-də Belqradda anadan olub. Serb siyasətçisi olan Vuçiç 2017-ci ilin mayından Serbiyanın prezidentidir — bu vəzifədən əvvəl o, 2014-2017-ci illər arasında baş nazir, 2012-2014-cü illərdə isə baş nazirin birinci müavini olmuşdur.

Erkən siyasi karyerası

Vuçiç Belqrad Universitetini bitirmiş, 1993-2008-ci illər arasında millətçi Serbiya Radikal Partiyasının (SRS) üzvü olmuşdur. 1998-2000-ci illərdə Slobodan Miloşeviç hökumətində informasiya naziri vəzifəsini icra etmişdir. 2008-ci ildə Serbiya İrəliləyiş Partiyasının (SNS) qurucularından biri olmuş, o vaxtdan bəri bu partiyanın üzvüdür.

Baş nazirlik dövrü

2012-ci ildə müdafiə naziri, sonra baş nazirin birinci müavini təyin edilən Vuçiç 2014-cü ildə baş nazir olmuşdur. Bu dövrdə o, iqtisadi islahatlar və Aİ inteqrasiya prosesinin sürətləndirilməsi üzərində iş aparmışdır.

Prezidentlik dövrü

2017-ci ildə Tomislav Nikoliçi əvəz edərək prezident seçilən Vuçiç 2022-ci ildə yenidən seçilmişdir. Onun hakimiyyəti dövründə Serbiya həm iqtisadi inkişaf, həm də media azadlığı və seçki bütövlüyü ilə bağlı beynəlxalq tənqidlərlə paralel yaşamışdır.

2025-2026-cı il siyasi böhranı

2025-ci ilin sonunda başlayan genişmiqyaslı etirazlar fonunda Baş nazir Miloş Vuçeviç 2025-ci il aprelin 16-da istefa vermiş, onu həkim-endokrinoloq Djuro Macut əvəz etmişdir. Vuçiç mütəmadi olaraq ilin sonuna qədər vaxtından əvvəl parlament seçkilərinin keçiriləcəyini bəyan etmiş, konstitusiyanı dəyişərək üçüncü prezidentlik müddətinə namizəd olmaq imkanından imtina etdiyini bildirmişdir.

2026-cı il iyun istefa bəyanatı

2026-cı ilin iyununda Belqraddakı nümayişdə minlərlə tərəfdarının qarşısında çıxış edən Vuçiç prezidentlik vəzifəsindən "bir neçə həftəyə" istefa verəcəyini bildirmişdir — baxmayaraq ki, mandatının bitməsinə hələ təxminən bir il qalırdı. Analitiklər bu addımı Serbiya siyasətinə on dörd ildən artıqdır hökm sürən Vuçiçin real hakimiyyətdən uzaqlaşacağı mənasında qəbul etməmişlər — Qərb Balkanları üzrə ekspert Markus Kayzer bu istefanı "tamaşa" adlandırmışdır.

Konstitusion çərçivə

Vuçiçin ikinci prezidentlik müddəti 2027-ci il mayın 31-də başa çatır, qanuna görə prezident seçkiləri 2027-ci il mayın 1-dək keçirilməlidir. Vuçiç konstitusion olaraq üçüncü müddətə namizəd ola bilməz, lakin bir sıra müşahidəçilər onun siyasi təsirini fərqli formatda — məsələn, yenidən baş nazir postunda — davam etdirə biləcəyini ehtimal edirlər.