#Alternativ enerji
Alternativ enerji - Azərbaycanda bərpa olunan enerji layihələri və 2030-cu il hədəfi
Alternativ (bərpa olunan) enerji külək, günəş, su, biokütlə və digər təbii proseslərdən alınan və tükənməyən enerji növləridir. Azərbaycanda bu sahə dövlətin sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasında iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və karbon emissiyalarının azaldılması vasitəsi kimi təqdim olunur.
Mövcud güc
Legal500-ün hüquqi icmalında verilən məlumata görə, Azərbaycanda bərpa olunan mənbələr əsasında fəaliyyət göstərən elektrik stansiyalarının ümumi gücü 2070 meqavatdır. Buraya ümumi gücü 1443,5 meqavat olan 65 su elektrik stansiyası, gücü 303,5 meqavat olan 6 külək elektrik stansiyası, 278,2 meqavatlıq 9 günəş elektrik stansiyası, 37 meqavatlıq bio elektrik stansiyası və 7,3 meqavatlıq 3 hibrid elektrik stansiyası daxildir. Həmin mənbəyə görə, 2026-cı ilin yanvar-fevral aylarında ölkənin külək stansiyaları 141,6 milyon kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal edib, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 41,6 dəfə çoxdur.
Xızı-Abşeron külək elektrik stansiyası
Səudiyyə Ərəbistanının "ACWA Power" şirkətinin tikdiyi 240 meqavatlıq Xızı-Abşeron külək stansiyası 2026-cı il yanvarın 8-də rəsmən açılıb. Enerji Nazirliyinin əvvəlki açıqlamasına görə, stansiyanın ildə təxminən 1 milyard kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal etməsi, 220 milyon kubmetr təbii qaza qənaət etməsi və atmosferə 400 min tondan çox CO2 emissiyasının qarşısını alması gözlənilir. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (EBRD) məlumatında illik istehsal 893 giqavat-saata qədər göstərilib. Bank layihəni ACWA Power-ə 197,1 milyon dollarlıq sindikatlaşdırılmış kreditlə maliyyələşdirib. Stansiyanın 2025-ci ildə istismara veriləcəyi bildirilmişdi, açılış 2026-cı ilə keçib.
Günəş layihələri
"Masdar" (BƏƏ) şirkətinin Qaradağ günəş elektrik stansiyası ölkədə xarici investisiya ilə reallaşan ilk sənaye miqyaslı günəş layihəsidir. Gücü bəzi mənbələrdə 230, digərlərində 240 meqavat göstərilir. "Masdar"ın Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri Murad Sadıqov 2026-cı il aprelin 29-da stansiyanın təxminən 110 min evi təmiz enerji ilə təmin etdiyini bildirib. Legal500-ə görə, SOCAR Green ilə birgə hazırlanan 315 meqavatlıq Neftçala və 445 meqavatlıq Biləsuvar günəş stansiyaları 2026-cı ildə tamamlanmalıdır. Biləsuvar stansiyasının tamamlanıb-tamamlanmadığını mənbələrdə tapmadım.
Dəniz küləyi və gələcək planlar
Mənbələr Xəzər dənizində "Masdar" və "ACWA Power" ilə anlaşma memorandumu əsasında ümumi gücü 3,5 giqavat dəniz külək layihələri inkişaf etdirilməsini bildirir. 2023-cü ildə "ACWA Power" ilə 1,5 giqavatlıq dəniz küləyi və 1 giqavatlıq quru günəş layihələri üzrə danışıqlar da gedib. Energetika naziri Pərviz Şahbazov "ACWA Power"in rəhbəri ilə quru və dəniz külək enerjisinin ümumi 2,5 giqavatlıq layihələrini və enerji saxlama sistemlərini müzakirə edib, Naxçıvanda bərpa olunan enerji və hidrogen istehsalı üzrə imkanlar da gündəmə gəlib.
Dövlət hədəfi
"Sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası"nda bərpa olunan enerjinin quraşdırılmış gücünün ölkənin ümumi enerji balansındakı payını 2030-cu ilədək 30 faizə çatdırmaq hədəflənir. "Masdar"ın Azərbaycanla 10 giqavata qədər qaz bərpa olunan enerji layihəsi üçün opsion razılaşması var (2023-cü ildə açıqlanıb).