Astara sərhəd-keçid məntəqəsi: Azərbaycan-İran sərhədi

Astara sərhəd-keçid məntəqəsi — Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin tabeliyində fəaliyyət göstərən, Azərbaycan-İran sərhədindəki əsas keçid nöqtələrindən biridir. Məntəqə iyirmi dörd saat növbəli iş rejimində fəaliyyət göstərir və Araz çayı sərhəd xətti boyunca, Talış dağlarının ətəyində yerləşir.

Coğrafi və tarixi əhəmiyyəti

Astara rayonu 1930-cu ildə təşkil edilmiş, coğrafi quruluşuna görə düzənlik və dağlıq hissələrə bölünür. Ərazidən Qərbi Avropa və Asiya ölkələrini birləşdirən tranzit yolunun keçməsi buranı tarixən İpək Yoluna daxil olan dayanacaqlardan birinə çevirmişdir — Bakı-Tehran yolu üzərindəki mövqeyi məntəqəni mühüm ticarət-tranzit qovşağına çevirir.

Azərbaycan-İran sərhəd strukturu

Azərbaycan-İran sərhədinin uzunluğu 432 kilometr (İran-Naxçıvan istiqamətində əlavə 179 kilometr) təşkil edir — bu sərhəddə Culfa, Şahtaxt, Astara, Biləsuvar və İmişli olmaqla altı sərhəd-keçid məntəqəsi mövcuddur, Horadiz gömrük məntəqəsi isə uzun müddətdir bağlıdır.

Ticarət dövriyyəsi göstəriciləri

İran mənbələrinə görə, ölkənin yeni ilinin başlandığı martın 21-dən sentyabrın 21-nə qədərki altı ay ərzində Astara sərhəd-keçid məntəqəsi vasitəsilə 239 milyon ABŞ dolları dəyərində qeyri-neft məhsulu ixrac edilmişdir — bu, məntəqənin iki ölkə arasındakı ticarət əlaqələrindəki mərkəzi rolunu göstərir.

Yük daşımalarındakı çətinliklər

Sərhədyanı sakinlərin məlumatına görə, quru sərhədlərin məhdud fəaliyyəti həm azərbaycanlı, həm də İran tərəfindəki tacirlərə ziyan vurur — Rusiya-Ukrayna müharibəsi dövründə yaranan logistika çətinlikləri fonunda Azərbaycan yük maşınları əsasən Rusiyaya sitrus məhsulları daşımağa yönəlmişdir, halbuki İran öz yük maşınlarını gömrükdən sərbəst buraxmır.

2026-cı il fevral təxliyə hazırlığı

2026-cı il fevralın 28-də, ABŞ-İsrailin İrana hərbi zərbələri fonunda, "Astara" sərhəd-keçid məntəqəsi vətəndaşların təxliyəsi üçün tam hazır vəziyyətə gətirilmişdir — iki təcili tibbi yardım avtomobili və bir neçə iri həcmli sərnişin avtobusu hazır saxlanılmış, təxliyə olunan şəxslərin ödənişsiz olaraq paytaxta çatdırılması nəzərdə tutulmuşdur.