Ayaz Salayev — "Yarasa" filmi ilə Azərbaycan kinosunu Avropaya tanıdan rejissor

Ayaz Ramiz oğlu Salayev 1960-cı il avqustun 1-də Bakıda ziyalı ailəsində anadan olub. Azərbaycan kinorejissoru, kinoşünası, ssenaristi, televiziya aparıcısı, kino redaktoru və pedaqoq olan Salayev "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının baş redaktoru, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimidir (2000).

Təhsili

Salayev 1977-1982-ci illərdə Moskvadakı Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun (ÜDKİ) Kinoşünaslıq fakültəsində təhsil almışdır. 1986-1988-ci illərdə həmin institutun aspiranturasında oxumaqla yanaşı, "müasir film" fənnindən dərs demişdir.

"Retro" verilişinin əfsanəvi aparıcısı

1983-cü ildə Salayev Azərbaycan televiziyasında "Retro" proqramının müəllifi və aparıcısı olmuşdur — bu veriliş sayəsində Azərbaycan tamaşaçısı dünya kinosunun ən yaxşı nümunələri ilə tanış olmuşdur. Onun qəribə intonasiyalı nitqi respublikada geniş populyarlıq qazanmış, parodiyaçıların əksəriyyəti onu yamsılamışdır. O, dünya kino tarixinə həsr olunmuş iki yüzə yaxın televiziya verilişinin ("Retro"-1979-1985, "Anlam"-1998-2000) müəllifidir.

"Yarasa" filmi və beynəlxalq tanınma

1995-ci ildə Salayevin çəkdiyi "Yarasa" bədii filmi Fransa, Almaniya, İspaniya, Yunanıstan, Belçika, İsveçrə, İsveç, Finlandiya, ABŞ, Kanada, Rusiya və digər ölkələrdə keçirilən təxminən otuz beynəlxalq müsabiqədə iştirak etmişdir. Film Fransanın Anje şəhərindəki Beynəlxalq Avropa Kinosu Festivalında Qran-Pri mükafatını qazanmış, dünyanın nüfuzlu kino nəşrləri ("Cahiers du Cinéma", "Le Monde", "Frankfurter Rundschau", "Variety") tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Bu film müstəqil Azərbaycan kinosunu dünya səhnəsinə tanıdan ilk əsər olmuşdur.

Erkən karyerası

Salayev 1983-1985-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında və "Azərbaycanfilm"də redaktor vəzifəsində çalışmışdır. Onun rejissorluq debütü Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qızı Sara xanımın atası haqqındakı xatirələri əsasında çəkilmiş "Ata" (1988) sənədli filmi olmuşdur.

Pedaqoji fəaliyyəti

Salayev Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində dərs deyir, son on ildə müxtəlif ali və orta təhsil ocaqlarında kino tarixi fənnini tədris etmişdir.

Şəxsi həyatı

Salayevin böyük qızı Leyli Salayeva şairdir — o, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və İngiltərədəki şairlər cəmiyyətinin üzvüdür, şeirlərini ingilis dilində yazır.