Beynəlxalq Qadınlar Günü — hər il martın 8-də dünyanın bir çox ölkəsində qeyd edilən, qadın hüquqları və gender bərabərliyi mövzusuna həsr olunmuş beynəlxalq tarixdir. Qadın hərəkatının kökləri 1857-ci ildə Nyu-Yorklu qadınların on iki saatlıq iş gününə qarşı etirazına gedib çıxır.
Rəsmiləşmə tarixi
1910-cu ildə Kopenhagendə keçirilən İkinci Beynəlxalq Sosialist Qadınlar Konfransında alman sosialist Klara Setkinin təklifi ilə martın 8-i Beynəlxalq Qadınlar Günü kimi qeyd olunmağa başlamışdır. Bayram ilk dəfə 1911-ci ildə Almaniya, Avstriya, İsveçrə və Danimarkada qeyd edilmişdir. BMT bu günü 1977-ci ildə rəsmiləşdirmişdir.
Azərbaycanda ilk qeyd olunması
Azərbaycanda Beynəlxalq Qadınlar Günü ilk dəfə 1917-ci ildə qeyd edilmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə (1918) qadınlara seçmək və seçilmək hüququ verilmiş — bu, Azərbaycanı Şərqdə qadın hüquqlarını tanıyan ilk dövlətə çevirmişdir.
Rəsmi status və dövlət statistikası
Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 105-ci maddəsinə əsasən, hər il martın 8-i qeyri-iş günüdür. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, ölkə əhalisinin yarıdan çoxunu qadınlar təşkil edir; ümumi təhsil müəssisələrindəki müəllimlərin 78,1 faizini, həkimlərin isə 64,9 faizini qadınlar təmsil edir. Prezident İlham Əliyev hər il bu münasibətlə ölkə qadınlarını təbrik edir.
"8 Marş" — müstəqil feminist aksiyası
Azərbaycanda martın 8-i münasibətilə rəsmi tədbirlərlə paralel olaraq, müstəqil feminist qrupların təşkil etdiyi "8 Marş" adlı illik aksiya da keçirilir. Aksiya bəzi illərdə hakimiyyət tərəfindən icazəsiz elan edilsə də, iştirakçılar toplaşaraq qadın hüquqları və digər ictimai-siyasi mövzularda mövqelərini bildirmişlər — bir ildə aksiya iştirakçıları həbs olunmuş jurnalistlərlə həmrəyliyini ifadə edən bəyanat yaymışlar. Aktivistlərdən bəziləri Azərbaycanda bu günün mahiyyətinin "hədiyyə gününə" çevrildiyini tənqid edirlər.
Beynəlxalq və akademik tədbirlər
Hər il bu tarix münasibətilə Azərbaycanda universitetlərdə, Milli Kitabxanada və digər elm-mədəniyyət müəssisələrində sərgi və konfranslar keçirilir — bu tədbirlərdə tarixdə iz qoymuş azərbaycanlı qadınların həyatı və yaradıcılığı təqdim olunur.