Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası — BMT-nin bütün üzv dövlətlərini (193 ölkə) təmsil edən, dünyanın ən mühüm çoxtərəfli müzakirə platformalarından biridir. Assambleyanın sədrliyi hər il BMT-nin beş regional qrupu arasında növbə ilə dəyişir.
80-ci sessiya və Berbokun seçilməsi
2025-ci il iyunun 2-də BMT Baş Assambleyası sabiq Almaniya xarici işlər naziri Annalena Berboku 80-ci sessiyanın sədri seçmişdir — o, gizli səsvermədə 167 səs toplamışdır, digər alman namizədi Helqa Şmid isə yeddi səs almışdır. Qırx dörd yaşlı Berbok bu yüksək vəzifəni tutan ən gənc şəxslərdən biri, Qərbi Avropa və Digər Dövlətlər Qrupundan (WEOG) bu postu tutan ilk qadın, tarixdə isə beşinci qadın sədr olmuşdur.
Rəsmi açılış və prioritetlər
80-ci sessiya 2025-ci il sentyabrın 9-da açılmış, 2026-cı il sentyabrın 8-də başa çatacaqdır. Sessiyanın mövzusu "Birlikdə Daha Yaxşı: Sülh, İnkişaf və İnsan Hüquqları üçün 80 il və daha çox" olaraq müəyyənləşdirilmişdir. Açılış nitqində Berbok Qəzzada aclıqdan əziyyət çəkən uşaqlar, təhsildən məhrum edilən qızlar və dünyada səkkiz yüz səkkiz milyon insanın hələ də kasıbçılıqda yaşadığı reallıqları xatırladaraq, "dünyamız həqiqətən ağrı içindədir" demişdir.
2026-cı il prioritetlərinin təqdimatı
2026-cı il yanvarın 14-də Berbok qeyri-rəsmi plenar iclasda ilin qalan hissəsi üçün prioritetlərini təqdim etmişdir. O, seçildiyi zaman üç əsas istiqamət müəyyənləşdirmişdir — BMT-nin səmərəliliyinin artırılması, 2030 Dayanıqlı İnkişaf Gündəliyinin irəlilədilməsi və Baş Assambleyanın daha inklüziv platformaya çevrilməsi. O, gender bərabərliyi, çoxdillik və vətəndaş cəmiyyəti ilə əlaqələrin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulamışdır.
Sələfindən təhvil alınması
Berbok vəzifəni 79-cu sessiyanın sədri, kamerunlu diplomat Filemon Yanqdan təhvil almışdır — Yanq öz sədrliyi dövründə humanitar hüquq, kiçik silahlara nəzarət, dayanıqlı inkişaf və uşaq əməyi kimi mövzularda təşəbbüslərini yekunlaşdırmışdır.
Azərbaycanın Baş Assambleyadakı fəallığı
Azərbaycan Baş Assambleyanın müxtəlif komitələrində — o cümlədən Üçüncü Komitədə insan hüquqları, Altıncı Komitədə isə beynəlxalq terrorçuluğa qarşı mübarizə mövzularında — öz mövqeyini mütəmadi təqdim edir. Azərbaycanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Tofiq Musayev bu platformalarda ölkənin Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı mövqeyini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırır.