Ermənistan: Cənubi Qafqaz ölkəsi

Ermənistan — Cənubi Qafqazda yerləşən, dənizə çıxışı olmayan dövlət. Türkiyə, Gürcüstan, Azərbaycan və İranla həmsərhəd olan bu ölkə son onilliklərdə regional münaqişələrin, siyasi transformasiyaların və xarici siyasət yönümündəki köklü dəyişikliklərin mərkəzində olmuşdur.

Sovet dövrü və müstəqillik

Ermənistan 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılması ilə müstəqillik qazanmışdır. İlk müstəqillik illəri Qarabağ münaqişəsi, iqtisadi çətinliklər və Azərbaycan və Türkiyə ilə sərhədlərin bağlanması nəticəsində yaranan izolyasiya şəraitində keçmişdir. Bu amillər ölkənin iqtisadi inkişafına və regional inteqrasiyasına onilliklər boyu mənfi təsir göstərmişdir.

"Məxməri inqilab" və Paşinyan dövrü

2018-ci ildə Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi kütləvi etiraz hərəkatı — "məxməri inqilab" — hakimiyyət dəyişikliyi ilə nəticələnmişdir. Bu, sovet dövründən qalma siyasi elitanın hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması demək idi. Paşinyan hökuməti daxili islahatlar və korrupsiyaya qarşı mübarizə vədi ilə hakimiyyətə gəlmişdir.

İkinci Qarabağ müharibəsi və nəticələri

2020-ci ilin payızında baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi Ermənistan üçün ağır hərbi məğlubiyyətlə nəticələnmişdir. Azərbaycan otuz ilə yaxın müddət ərzində işğal altında qalan ərazilərini bərpa etmişdir. 2023-cü ildəki antiterror tədbirlərindən sonra Qarabağın erməni əhalisinin regionu tərk etməsi və özünüelan edilmiş qurumun ləğvi ölkənin xarici siyasətində köklü yenidən istiqamətlənməni zəruri etmişdir.

Yeni xarici siyasət kursu

Paşinyan hökuməti bu məğlubiyyətdən sonra Azərbaycanla sülh danışıqlarına, Qərblə əlaqələrin güclənməsinə və Rusiya ilə ənənəvi strateji tərəfdaşlığın yenidən nəzərdən keçirilməsinə doğru kurs götürmüşdür. Bu dönüş Ermənistan cəmiyyətində dərin bölünməyə səbəb olmuş, oppozisiya qüvvələri hökumətin siyasətini ağır tənqid etməkdə davam edir. 2025-ci il avqustunda Vaşinqtonda keçirilən üçtərəfli sammit Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesində tarixi addım kimi qiymətləndirilmişdir.