Füzuli: Azərbaycanın cənub-qərb rayonu

ağ regionunun cənub hissəsində yerləşən rayon olub, adını böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin şərəfinə daşıyır. Onun taleyi müasir tarixdə ən dramatik nümunələrdən birinə çevrilmişdir — müharibənin onilliklər davam edən dinc həyatı necə silə bildiyi, sonrakı bərpanın isə əraziyə yenidən yaşayış görünüşü necə qaytardığı barədə.

Coğrafiyası və təbii şəraiti

Bir neçə təbii zonanın kəsişməsində yerləşən bu diyar özünəməxsus landşafta malikdir — düzənlik ərazilər dağətəyi hissələrlə əvəz olunur, rayon boyunca axan çaylar qədim zamanlardan zəngin məhsuldarlığı ilə tanınan kənd təsərrüfatı torpaqlarını suvarır.

Tarixi keçmişi

Tarixən Füzuli aqrar və ticarət mərkəzi kimi formalaşmışdır. Onun əhalisi əsrlər boyu bir neçə etnik və mədəni icmadan formalaşmışdır. Sovet dövründə rayon inkişaf etmiş infrastruktura, təhsil müəssisələrinə və sənaye obyektlərinə malik tam hüquqlu inzibati vahid kimi inkişaf etmişdir.

İşğal illəri

1990-cı illərin əvvəlindəki silahlı münaqişə bu yerlərin görünüşünü kökündən dəyişdirmişdir. Döyüş əməliyyatları nəticəsində rayon işğal altına düşmüş, əhalisi doğma yurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qalmış, infrastruktur — yollar, binalar, su və elektrik təchizatı sistemləri — onilliklər boyu davam edən sahibsizlik nəticəsində dağıdılmış və ya baxımsız qalmışdır.

Dirçəliş

2020-ci ilin payızı dönüş nöqtəsi olmuşdur. Füzuli İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı azad edilən ilk iri yaşayış məntəqələrindən biri olmuşdur. Dağıdılmış kvartalların yerində yeni küçələr salınır, inzibati binalar, məktəblər və xəstəxanalar tikilir. Şəhərin yaxınlığında inşa edilmiş beynəlxalq hava limanı yeni mərhələnin simvoluna çevrilmişdir — sadəcə nəqliyyat obyekti deyil, regionun dinc həyata qayıtmasının açıq-aşkar sübutu.