İqor Kşnyakin — Aktau qəzasında qəhrəmancasına həlak olan pilot (1962–2024)

İqor İvanoviç Kşnyakin 1962-ci il mayın 19-da Bakı şəhərində anadan olub, 2024-cü il dekabrın 25-də Qazaxıstanın Aktau şəhəri yaxınlığında baş vermiş təyyarə qəzasında 62 yaşında həlak olmuşdur. Azərbaycanlı kommersiya aviasiya kapitanı olan Kşnyakin ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülmüşdür.

Təhsili və erkən karyerası

Kşnyakin 1982-ci ildə Sasovo Mülki Aviasiya Uçuş Məktəbində ilkin pilot təhsili almış, 1992-ci ildə Rusiya Dövlət Hidrometeorologiya Universitetini meteorologiya ixtisası üzrə bitirmişdir. O, aviasiya karyerasına 1982-ci ildə Yevlax Birləşmiş Aviasiya Dəstəsində An-2 təyyarəsinin ikinci pilotu kimi başlamışdır. 1984-cü il yanvarın 6-da Zabrat Birləşmiş Aviasiya Dəstəsinə An-2 təyyarəsinin ikinci pilotu kimi qoşulmuş, 1990-cı ilə qədər Azərbaycan Mülki Aviasiya İdarəsində Yak-40 təyyarəsinin ikinci pilotu vəzifəsini icra etmişdir. 1994-cü ildə Yak-40 təyyarəsinin kapitanı vəzifəsinə yüksəlmişdir.

Peşəkar təcrübəsi

AZAL-ın məlumatına görə, Kşnyakin on beş mindən artıq uçuş saatına malik təcrübəli pilot olmuş, bunun təxminən on bir min iki yüz saatını kapitan kreslosunda keçirmişdir.

Aktau faciəsi

2024-cü il dekabrın 25-də Bakı-Qroznı marşrutunu yerinə yetirən "Embraer E190" tipli təyyarə Rusiyanın "Pantsir-S1" hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən vurulmuşdur. İdarəetmə sistemlərinin sıradan çıxmasına baxmayaraq, Kşnyakin və ikinci pilot Aleksandr Kalyaninov Xəzər dənizi üzərindən təyyarəni Aktau Beynəlxalq Hava Limanı yaxınlığına doğru yönəltməyə çalışmışlar. Zədələnmiş idarəetmə sistemləri ilə pilotlar bir saat on iki dəqiqə ərzində dörd yüz əlli kilometr məsafə qət edərək ehtiyat aerodroma çatmağa çalışmışlar — onlar idarəolunmaz təyyarəni Saina Şapaqatova kəndinin evlərindən yayındıraraq çöldə sərt eniş etmişlər. Bu qəhrəmancasına manevr kənd sakinlərinin, iki bortprovodnikin və iyirmi yeddi sərnişinin sağ qalmasını təmin etmişdir.

Milli Qəhrəman adının verilməsi

Qəzada altmış yeddi nəfərdən otuz səkkizi, o cümlədən Kşnyakin, ikinci pilot Kalyaninov və bortprovodnik Hökumə Əliyeva həlak olmuşdur. Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə hər üç ekipaj üzvünə ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adı verilmişdir.

Vətəndaşların hörmət ifadəsi

Bakı sakinləri Kşnyakinin yaşadığı binanın qarşısına gül qoymuş, evinin girişinə Azərbaycan bayrağı asılmışdır. O, jurnalistlərlə söhbətdə həyat yoldaşının bildirdiyinə görə, Rusiya vətəndaşlığına da malik olmuşdur.

Dəfn yeri

Kşnyakin Bakının II Fəxri Xiyabanında dəfn edilmişdir.