İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı: regional iqtisadi platforma

İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (ECO) — 1985-ci ildə İran, Pakistan və Türkiyə tərəfindən üzv dövlətlər arasında iqtisadi, texniki və mədəni əməkdaşlığı təşviq etmək məqsədilə yaradılmış hökumətlərarası regional təşkilatdır. Təşkilatın qərargahı İranın paytaxtı Tehranda yerləşir.

Tarixi kökləri

ECO 1964-cü ildə İstanbulda Türkiyə, İran və Pakistan dövlət başçıları tərəfindən qurulan İnkişaf üzrə Regional Əməkdaşlıq Təşkilatının (RCD) varisidir. 1979-cu ildə İrandakı İnqilabdan sonra RCD öz fəaliyyətini dayandırmalı olmuşdur. 1977-ci il İzmir Sazişi sərbəst mübadilə birliyi yaratmağı hədəfləsə də, İrandakı siyasi dəyişikliklər bu planların həyata keçirilməsinə mane olmuşdur. 1980-ci illərin əvvəlində üç qurucu ölkə iqtisadi əlaqələrini bərpa edərək əməkdaşlığı yeni ad altında davam etdirmək qərarına gəlmiş, 1985-ci il yanvarın 27-29-da Tehranda keçirilən yüksək şura toplantısında təşkilatın adı "İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı"na dəyişdirilmişdir.

1992-ci il genişlənməsi

1992-ci ildə təşkilat yeddi yeni üzvün — Əfqanıstan, Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistanın — qoşulması ilə əhəmiyyətli dərəcədə genişlənmişdir. Bu tarixi genişlənmə hər il noyabrın 28-i "ECO Günü" kimi qeyd olunmaqla xatırlanır. Hazırda təşkilatın on üzv dövləti — Türkiyə, İran, Pakistan, Əfqanıstan, Azərbaycan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Türkmənistan — var, Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti isə müşahidəçi üzv statusunda iştirak edir.

İdarəetmə strukturu

Təşkilatın Baş Katibliyi daimi orqan olub, Tehranda yerləşir və üzv dövlətlərdən göndərilən əməkdaşlardan formalaşır. ECO iki ildən bir Dövlət Başçıları Sammitlərini keçirir.

17-ci sammitin Xankəndidə keçirilməsi

ECO-nun 17-ci Dövlət Başçıları Sammiti Azərbaycanın Xankəndi şəhərində keçirilmişdir — bu, Azərbaycanın Qarabağdakı bərpa olunmuş şəhərinin beynəlxalq diplomatik tədbirlərə ev sahibliyi etmə qabiliyyətinin simvolik nümayişi olmuşdur.

Azərbaycanın rəsmi mövqeyi

Azərbaycan nümayəndələri ECO çərçivəsindəki tədbirlərdə ölkənin beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıqdakı nailiyyətlərini və COVID-19 pandemiyasına qarşı mübarizədəki təcrübəsini önə çıxarmış, ECO ölkələrini Azərbaycanın regional təşəbbüslərindən, xüsusilə Zəngəzur dəhlizindən faydalanmağa çağırmışlar.

Fəaliyyət çətinlikləri

Gənc yaşına baxmayaraq inkişaf edən regional təşkilata çevrilən ECO-nun beynəlxalq nüfuzu getdikcə artsa da, təşkilat öz məqsəd və vəzifələrinin həyata keçirilməsində çoxsaylı çətinliklərlə üzləşir — bölgədəki mövcud resurslardan tam istifadə etmək üçün zəruri infrastruktur və müəssisələrin sayının yetərli olmaması bu çətinliklərin başında gəlir.