Kaliforniya: ABŞ-ın Sakit okean ştatı

Kaliforniya — Amerika Birləşmiş Ştatlarının qərb sahilində, Sakit okean kənarında yerləşən ştatdır. "Qızıl Ştat" (Golden State) ləqəbi ilə tanınan Kaliforniya, Aralıq dənizi iqlim şəraitinə malik olması baxımından dünyada Aralıq dənizi hövzəsindən kənarda yeganə coğrafiyalardan biridir.

Sahəsi və əhalisi

Kaliforniyanın sahəsi 423.970 kvadratkilometrdir — bu, onu Alyaska və Texasdan sonra ABŞ-ın üçüncü ən böyük ştatına çevirir. 2020-ci il siyahıyaalınmasına görə əhalisi 39.538.223 nəfər olub — bu göstərici ştatı ölkənin ən çox əhaliyə malik ştatına çevirir, əhalisi Kanadanın ümumi əhalisindən çoxdur.

Tarixi arxa plan

ABŞ-Meksika müharibəsindən sonra Kaliforniya 1850-ci il sentyabrın 9-da ittifaqa 31-ci ştat kimi qatılmışdır. XIX əsrin ikinci yarısında qızıl tapılması ştata həm ABŞ daxilindən, həm də Avropadan, Uzaq Şərqdən böyük miqrasiya dalğasına səbəb olmuşdur — bu, ştatın "Qızıl Ştat" adlandırılmasının əsas səbəbidir.

İdarəçilik mərkəzi və iri şəhərləri

Los-Ancelesin, San-Fransiskonun və San-Dieqonun yerləşdiyi ştatın paytaxtı isə nisbətən kiçik şəhər olan Sakramentodur — bu şəhər İspan-Meksika hakimiyyəti dövründə əsası qoyulmuşdur.

İqtisadi gücü

Kaliforniyanın iqtisadiyyatı üç trilyon dollarlıq ümumi məhsul istehsalı ilə dünyanın ən böyük submilli iqtisadiyyatıdır. San-Fransisko Körfəzi bölgəsi 2018-ci ildə ABŞ-ın ən böyük statistik bölgələri arasında ən yüksək adambaşına düşən ÜDM göstəricisinə (106.757 dollar) malik olmuşdur — dünyanın bazar kapitalizasiyasına görə ən böyük on şirkətindən dördü və ən varlı on şəxsdən dördü bu bölgədə yerləşir.

Texnologiya sənayesi

Kaliforniya inkişaf etmiş informasiya texnologiyaları sənayesinə malikdir — Oracle, Cisco Systems, Intel, Google, Yahoo, AMD, Sun Microsystems, Apple və Chevron kimi şirkətlərin qərargahı bu ştatda yerləşir. Ştatda həmçinin Lourens Livermor Milli Laboratoriyası və Lourens Berkli Milli Laboratoriyası kimi ABŞ-ın iki böyük federal laboratoriyası fəaliyyət göstərir.

Coğrafi müxtəliflik

Ştat Sahil Silsiləsi və Sierra Nevada dağ silsilələrini, aralarında yerləşən Kaliforniya çökəkliyini əhatə edir. Sierra Nevadanın cənub ucundakı Uitni dağı (4.418 metr) Alyaskadan kənarda ABŞ-ın ən uca zirvəsidir, onun cənub-şərqindəki Ölüm Vadisi isə (dəniz səviyyəsindən 85 metr aşağı) ölkənin ən alçaq nöqtəsidir.

Mədəni təsiri

Yüksək miqrasiya və mədəni müxtəliflik səbəbindən Kaliforniya hippi əks-mədəniyyətinin, sahil-avtomobil mədəniyyətinin, internetin və şəxsi kompüterin doğulduğu yer kimi tanınır — San-Fransisko Körfəzi və Böyük Los-Anceles bölgəsi ölkənin, hətta dünyanın mədəni simvollarından birinə çevrilmişdir.