Laçın: Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində rayon

Laçın — Qarabağ regionunun dağlıq hissəsində yerləşən rayon olub, Böyük Qafqaz və Kiçik Qafqaz dağ silsilələrinin kəsişdiyi ərazidə strateji mövqe tutur. Rayon münaqişədən əvvəlki dövrdə dağlıq landşaftı, meşələri və çayları ilə seçilirdi, lakin onun taleyini əsasən coğrafi mövqeyi müəyyənləşdirmişdir.

Coğrafiyası və strateji mövqeyi

Laçın rayonundan keçən dəhliz onilliklər boyu Ermənistanı Dağlıq Qarabağla birləşdirən yeganə quru marşrut olmuşdur, bu da bütün regiona misilsiz strateji əhəmiyyət qazandırırdı. Dağlıq relyef, meşəli yamaclar və çaylar rayonun təbii görünüşünü formalaşdırır.

İşğal illəri

1990-cı illərin əvvəlindəki münaqişə zamanı Laçın rayonu, o cümlədən Laçın şəhəri, erməni silahlı formasiyaları tərəfindən işğal edilmişdir. Yerli azərbaycanlı əhali doğma yurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. Otuz ilə yaxın müddət ərzində rayon sakinsiz qalmış, infrastrukturu dağılmışdır.

Laçın dəhlizi

Laçın dəhlizi 2020-ci il trilateral bəyanatından sonra xüsusi status daşımışdır — o, Ermənistanı Ermənistan tərəfindən idarə olunan Qarabağ ərazisi ilə birləşdirən yeganə marşrut olaraq qalmışdır. 2022-2023-cü illərdəki blokada bu marşrutu ətrafında beynəlxalq diqqəti cəlb edən əsas gərginlik mənbəyinə çevirmişdir. 2023-cü ilin sentyabrındakı antiterror tədbirlərindən sonra dəhlizin əhəmiyyəti kökündən dəyişmişdir.

Bərpa və gələcək

Rayon azad edildikdən sonra genişmiqyaslı bərpa proqramına daxil edilmişdir — yollar, elektrik və su təchizatı sistemləri yenidən qurulur, Laçında beynəlxalq hava limanının tikintisi davam edir. Rayonun dağlıq təbiəti gələcəkdə ekoturizm potensialı kimi qiymətləndirilir, bu da regionun postmünaqişə dövründəki iqtisadi diversifikasiya strategiyasının bir hissəsini təşkil edir.