Məhəmməd Baqir Qalibaf: İran parlamentinin sədri

Məhəmməd Baqir Qalibaf 1961-ci il avqustun 23-də İranda anadan olub. İran siyasətçisi, pilot və İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (İKK) sabiq briqada generalı olan Qalibaf 2020-ci il mayın 28-dən İran Məclisinin altıncı sədridir.

Hərbi karyerası

Qalibaf hərbi karyerasına 1980-ci ildə İran-İraq müharibəsi zamanı başlamışdır. 1982-ci ildə İKK-nın "İmam Rza" briqadasının baş komandanı, 1983-1984-cü illərdə isə "5-ci Nəsr Diviziyası"nın baş komandanı olmuşdur — bu, onu gələcək Qüds Qüvvələri komandanı Qasim Süleymani ilə eyni hərbi mühitə gətirmişdir.

Tehran meri dövrü

2005-2017-ci illər arasında Qalibaf Tehranın 43-cü meri olmuşdur — bu, onun ictimai-siyasi karyerasının ən uzunmüddətli mərhələlərindən biridir. O, üç dəfə prezidentlik seçkilərinə namizədliyini irəli sürmüş, 2017-ci ildə mühafizəkarların əsas namizədi olsa da, siyasi həmkarlarının xahişi ilə namizədlikdən çəkilərək İbrahim Rəisini dəstəkləmişdir.

Məclis sədrliyi

Qalibaf 2020-ci il mayın 28-də 267 səsdən 230-nu toplayaraq Məclisin sədri seçilmiş, 2024-cü il mayın 27-də yenidən seçilmişdir. 2026-cı il mayın 25-də isə o, 271 səsdən 235-ni toplayaraq ardıcıl yeddinci dəfə bu vəzifəyə seçilmişdir — rəqibləri Məhəmməd Təqi Nağdi Əli (29 səs) və Osman Sələri (7 səs) olmuşdur. Bu seçki, parlamentin 2026-cı il fevral ayında başlayan ABŞ-İsrail müharibəsindən sonrakı ilk üzbəüz iclası zamanı keçirilmişdir.

2026-cı il müharibə dövründəki rolu

2026-cı ilin aprelinə olan məlumata görə, Qalibaf İranın strateji məsələlərini idarə edən şəxs kimi xarakterizə edilir — bu zaman İKK-nın baş komandanı briqada generalı Əhməd Vahidi ölkənin taktiki müharibə səylərinə rəhbərlik edir, Prezident Məsud Pezeşkian isə gündəlik dövlət funksiyalarını idarə edir.

İslamabad atəşkəs danışıqları

2026-cı ilin aprelində Qalibaf ABŞ vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin rəhbərlik etdiyi ABŞ nümayəndə heyəti ilə Pakistanın ev sahibliyi etdiyi İslamabaddakı atəşkəs danışıqlarında İran nümayəndə heyətinə rəhbərlik etmişdir — o, əvvəllər də Vaşinqtonla danışıqlarda Tehranın baş danışıqçısı statusunda çıxış etmişdir.

Trampın açıqlamalarının təkzibi

2026-cı il martın 24-də Prezident Tramp İranla "çox yaxşı və məhsuldar" danışıqlar apardığını, "yüksək səviyyəli şəxslə" "dərin, ətraflı və konstruktiv" söhbət etdiyini bildirmişdir — Qalibaf isə bu iddiaları qəti şəkildə təkzib edərək "ABŞ ilə heç bir danışıq aparılmadığını" bildirmişdir.

Azərbaycanla əlaqələri

Qalibaf Azərbaycan-İran münasibətlərinin uğurlu inkişafına dair açıqlamalar vermiş, İranın çətin günlərində Prezident İlham Əliyev və Azərbaycan xalqının göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirmişdir — bu, iki ölkə arasındakı parlamentlərarası əməkdaşlığın davamlılığının nümunəsidir.