Milli Dirçəliş Günü - 17 noyabr tarixi

Milli Dirçəliş Günü — Azərbaycan Respublikasında hər il noyabrın 17-də qeyd edilən, xalqın azadlıq mübarizəsinin əsas mərhələlərindən birini əks etdirən tarixi bayramdır. Bu tarix ölkənin müstəqilliyinin bərpa edilməsində mühüm rol oynamış hadisələrin ildönümüdür.

1988-ci il Topxana insidenti və Bakı mitinqləri

Bayramın kökləri 1988-ci ilin noyabrına gedib çıxır — ermənilərin Şuşanın Topxana meşəsində tikinti işləri aparmaq məqsədilə ağacları kəsməyə başlaması və bu barədə mətbuatda məlumatın dərc edilməsi xalqda böyük hiddət doğurmuşdur. Nəticədə yüz minlərlə (bəzi mənbələrə görə milyonlarla) insan Bakının baş meydanına (o zamankı Lenin meydanı, indiki Azadlıq meydanı) axışaraq etirazını bildirmişdir. Noyabrın 17-dən dekabrın 4-dək davam edən on səkkiz günlük fasiləsiz mitinqlərdə xalqın müxtəlif təbəqələrinin nümayəndələri milli azadlıqla bağlı şüarlar səsləndirmişlər.

Tarixi kontekst

Bu mitinqlər SSRİ rəhbərliyinin Qarabağ məsələsi ətrafında apardığı, Azərbaycan tərəfindən "antiazərbaycan siyasəti" kimi xarakterizə edilən siyasətinə qarşı formalaşan anti-sovet xalq hərəkatının başlanğıc nöqtəsi olmuşdur — bu proses sonrakı illərdə Azərbaycanın müstəqillik yolundakı milli-azadlıq hərəkatının əsasını qoymuşdur.

1990-cı il Naxçıvan sessiyası

1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Sovetinin yeni tərkibdə ilk sessiyası keçirilmişdir — bu sessiyada muxtar respublikanın adından "sovet" və "sosialist" sözləri çıxarılmışdır. Sovet İmperiyasının hələ tarix səhnəsindən silinmədiyi bir dövrdə bu addım müstəqilliyin qazanılması yolunda böyük tarixi hərəkət olmuşdur. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən bu tarixi sessiyada həmçinin dövlət rəmzləri məsələsi müzakirə edilmiş, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının dövlət rəmzi kimi bərpası barədə qərar qəbul edilmişdir.

Bayramın simvolik məzmunu

17 Noyabr tarixi bu iki hadisənin — 1988-ci il xalq hərəkatının başlanğıcı və 1990-cı il Naxçıvan sessiyasının — üst-üstə düşməsi ilə xüsusi simvolik əhəmiyyət qazanmışdır. Bayram "milli dirçəlişdən milli tərəqqiyə doğru" uzanan tarixi yolun başlanğıc nöqtəsi kimi təqdim olunur.

Qeyd olunma ənənəsi

Hər il bu tarixdə dövlət qurumları, ali təhsil müəssisələri (Odlar Yurdu Universiteti, Azərbaycan Universiteti kimi) və ictimai təşkilatlar rəsmi təbrik mesajları yayaraq xalqın azadlıq və müstəqillik uğrunda apardığı mübarizəni xatırladırlar — bu mesajlarda milli ruh, birlik və əzmkarlığın ölkənin bugünkü uğurlarının əsasını təşkil etdiyi vurğulanır.