Özbəkistan: Mərkəzi Asiyanın qəlbindəki ölkə

Özbəkistan — Mərkəzi Asiyanın ən çox əhaliyə malik dövləti, regionun tarixi və mədəni mərkəzi sayılan ölkədir. Qədim İpək Yolunun ürəyində yerləşən Özbəkistan minilliklər boyu Şərqlə Qərbi birləşdirən ticarət və mədəni mübadilə məkanı olmuşdur.

İpək yolu irsi

Səmərqənd, Buxara və Xivə kimi şəhərlər orta əsr İslam sivilizasiyasının ən böyük elmi, mədəni və ticarət mərkəzlərindən olmuşdur. Bu şəhərlərin memarlıq irsi — mədrəsələr, məscidlər, mavzoley kompleksləri — bu gün YUNESKO-nun Ümumdünya İrs siyahısına daxildir və Özbəkistanı Mərkəzi Asiyanın ən zəngin tarixi-mədəni turizm potensialına malik ölkəsinə çevirir.

Karimov dövrü

SSRİ-nin dağılmasından sonra müstəqillik qazanan Özbəkistan uzun müddət İslam Karimovun avtoritar hakimiyyəti altında qalmışdır. Karimov dövrü sərt siyasi nəzarət, iqtisadiyyatın qapalılığı və beynəlxalq təcrid ilə səciyyələnirdi — bu, ölkənin regional inteqrasiya potensialının uzun müddət reallaşmamasına səbəb olmuşdur.

Mirziyoyev islahatları

2016-cı ildə Karimovun vəfatından sonra hakimiyyətə gələn Şavkat Mirziyoyev ölkənin xarici və daxili siyasətində köklü açılma prosesi başlatmışdır. Valyuta bazarının liberallaşdırılması, qonşu dövlətlərlə — xüsusilə Qırğızıstan və Tacikistanla — sərhəd münasibətlərinin normallaşdırılması və viza rejiminin sadələşdirilməsi bu islahatların əsas elementlərindəndir. Bu dönüş Özbəkistanı Mərkəzi Asiya regional əməkdaşlığının fəal iştirakçısına çevirmişdir.

İqtisadi diversifikasiya

Özbəkistan iqtisadiyyatını pambıq monokulturasından uzaqlaşdıraraq, turizm, mədən sənayesi və emal sənayesinin inkişafına diqqət yetirir. Xarici investisiyaların cəlb edilməsi və biznes mühitinin yaxşılaşdırılması hökumətin son onilliyin əsas prioritetlərindən olmuşdur.

Regional rolu

Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın ən çox əhaliyə malik dövləti kimi regionun geosiyasi tarazlığında mühüm rol oynayır. Çin, Rusiya və Qərb dövlətləri arasında balanslaşdırılmış xarici siyasət yürüdərək, ölkə regional inteqrasiya təşəbbüslərinin — həm "Bir Kəmər, Bir Yol", həm də Mərkəzi Asiya dövlətləri arasındakı yeni əməkdaşlıq formatlarının — mərkəzində yer almağa çalışır.